Ыдыктыг Библия: Захария
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-09-07T22:47:12.114274+00:00

Ыдыктыг Библия

Ыдыктыг Библия

1. Ыдыктыг Библия

1. Захария

1. Тайылбырлыг Словарь

2. Библейжи Эге Хемчеглер Таблицазы

3. Карталар

Ыдыктыг Библия

Ыдыктыг Библия
тыва дылда

Бирги үндүрүлге

Саналдар чоргузар адрес: ibt_inform@ibt.org.ru

ISBN 978-5-93943-163-7

© Институт перевода Библии, Москва, 2011

Эге сөс

Эргим номчукчулар! Силерниң мурнуңарда – Библия деп ыдыктыг номналдың тыва дылче бүрүн очулгазының баштайгы үндүрүлгези.

Библия деп чүл?

Библия болза янзы-бүрү шажын-чүдүлгелиг улустуң санап турары-биле, кижи төрелгетенниң төөгүзүнде эң өндүр улуг номнарның бирээзи. Библия – «номнар» дээн грек сөстен укталган, христиан чаңчылда (база чамдык кезектери-биле иудей болгаш мусульман чаңчылдарда) Ыдыктыг Бижилге деп хүлээп көрүп турар номнар чыындызы-дыр.

Библия ийи кол кезектен тургустунган:

1) Эрги Чагыг-керээ. Бо 39 номдан тургустунган чыынды Христостуң төрүттүнериниң оранчок мурнунда муң ажыг чыл дургузунда эрте-бурунгу еврей болгаш арамей дылдарга бижиттинген, ында Бурган биле еврей чоннуң аразында харылзааже кичээнгейни мөөңнээн. Бо чыындыже еврей чоннуң төөгүзү, израиль ниитилелдиң шажын-чүдүлге хоойлулары болгаш дүрүмнери, Бурганны алдаржыткан кайгамчык уран-чечен шүлүктер болгаш ырлар, мөргүлдер, ханы философчу боданыышкыннар, келир үе дугайында өттүр билген медеглелдер дээш өске-даа хөй чүүлдер кирип турар.

Баштайгы беш номну Моисейниң Беш ному азы Моисейниң Хоойлузу деп адаар. Еврейлерниң бурунгу төөгүзүнге Моисей деп кижиниң Бурган биле Ооң чонунуң аразынга дугуруштурукчу бооп күүсеткени онза чугула ролюн ынчаар демдеглээни ол. Оон аңгыда Эрги Чагыг-керээже Дээрги-Чаяакчының израильчилерге эжелеп алгаш, ээлеп чурттаар кылдыр бергени черге оларның амыдыралының дугайында база израиль чоннуң баштыңчылар, хааннарының чедиишкиннери болгаш буураашкыннарының дугайында бижээн номнар кирген. Ооң соонда Бурганны алдаржыдарынга база кижилерни мерген угаанныг боорунга өөредип турар бөлүк поэтиктиг номнар кирген. Эрги Чагыг-керээ Улуг болгаш Бичии Медээчилерниң (Дээрги-Чаяакчының сөзүн чонга медээлеп, ону Аңаа шынчы чоруун үревес кылдыр кыйгырар салымныг улустуң) номнары-биле дооступ турар.

2) Чаа Чагыг-керээ. Бо 27 номдан тургустунган чыынды Иисус Христостуң төрүттүнгениниң соонда, бистиң эраның 1-ги вегинде бурунгу грек дылга бижиттинген. Чаа Чагыг-керээниң кол өзээ – Иисус Христостуң, делегейниң Камгалакчызының амыдыралы, өөредии, өлүмү болгаш катап дирилгениниң дугайында төөгүп турар дөрт Буянныг Медээ болур. Оон «Элчиннерниң ажыл-чорудулгазы» деп номда Иисус дээрже көдүрлүп үне берген соонда, христиан ниитилелдиң баштайгы чылдарының дугайында база Ооң өөреникчилериниң Буянныг Медээни Рим империязынга канчаар нептередип эгелээниниң дугайында чугаалап турар. Оон аңгыда Чаа Чагыг-керээже Христостуң өөреникчилериниң христиан ниитилелдер болгаш хуу кижилерге оларның бүзүрелин деткиири-биле база Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг амыдырал дугайында сургаал кылыры-биле бижээн чагаалары кирген. Чаа Чагыг-керээниң сөөлгү ному – Иоаннга Бургандан Ажыдыышкын, ында символиктиг дыл ажыглап, Бурганның ам Аңаа удур туржуп турар күштерни долузу-биле тиилээрин илереткен.

Библияның тыва дылче очулгазы

Бо ыдыктыг ном бижиттинип тургустунганындан бээр, ону делегейниң дыка хөй дылдарынче очулдурган. Амгы делегейде чеди муңдан бичии-ле эвээш дылдар бар. Библияны бүрүнү-биле барык дөрт чүс бежен дылче, а ооң аңгы кезектерин ийи муң хире дылче очулдурган.

Бо номну Библия очулгазының институдунуң (БОИ) бөлүк ажылдакчыларыочулдуруп, редакторлаан. Бөлүк профессионал тыва чогаалчылардан болгаш очулга база библеистика эртемнериниң российжи болгаш даштыкы тускай эртемниглеринден тургустунган. Сөзүглел утка-шынар болгаш хевир талазы-биле хөй чадалыг шыңгыы хыналданы эрткен. Очулга бөлүүнүң кол сорулгазы болза еврей, арамей болгаш грек үндезин сөзүглелдерниң утказын шын дамчыдарытурган.Сөзүглелдиң чамдык черлериниң утказын шын билип аары дыка берге, чүге дээрге чамдык бурунгу сөстерниң утказы хөй үе эрткеш, уттундура берген азы Библияның амгы үедеги шинчилекчилериниң эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүктүң төөгүлүг болгаш культурлуг байдалын ылаптыг билиринге хамаарыштыр четпес чүүлдер бар бооп турар. Очулга бөлүү кол сорулганы боттандырары-биле янзы-бүрү арга-дузаны, ооң иштинде Библияның шаандагы болгаш амгы үедеги өске очулгалары-биле шүүштүрүлгелерни ажыглаан. Эң баштайгы утканы шын дамчыдарындан аңгыда, бис ол утканы амгы үедеги, улуска билдингир, аянныг-чараш чечен чогаал дылы-биле илередирин кызыткан бис. Ындыг-даа болза, бис очулгага номчукчуларның чамдыызынга эргижирээн ышкаш сагындырып болур сөстерни чамдыкта арттырар ужурга таварышкан бис, чүге дээрге ол сөстерниң амгы хевири чок болуп турар, оон аңгыда үе эртерге, ол сөстер катап база чоннуң ажыглап турары дириг тыва дылче эглип кирип шыдаар дээрзинге идегээн бис.

Бо Номнуң тыва дылче очулгазы 1990 чылдан эгелээш, барык чээрби чыл үргүлчүлеп келген. Ажыл чоруп турда, БОИ дараазында аңгы номнар болгаш Библиядан үзүндүлерниң шенелде үндүрүлгелерин кылган: Марктан Буянныг Медээ (1996 ч.), Лукадан Буянныг Медээ болгаш Элчиннерниң ажыл-чорудулгазы (1997 ч.), Иисустуң амыдыралы (Дөрт Буянныг Медээден үзүндүлер) (1997 ч.), Чаа Дугуржулга-чагыг (2001 ч.), Бичии уругларга Библия (2001 ч.), Эрте-бурунгу Израильден дөрт ном (2003 ч.), Моисейниң хоойлузу – Ыдыктыг ырлар – Угаадыглыг чугаалар (2005 ч.). Бүрүн Библияның очулгазынче киирер бетинде, үстүнде адаттынган шенелде үндүрүлгелерни шуптузун эде көрген. Очулга бөлүү ол үндүрүлгелерде эскертинген частырыгларны, кагдынган черлерни эткен. Оон аңгыда номчукчуларның саналдарын айтырганывыс түңнелинде, очулганың билдингир, ылаптыг болгаш аяннашкак боорун чедип аары-биле, чамдык терминнерни өскерткен бис. Чижээлээрге, шенелде үндүрүлгелерде «Дугуржулгачагыг» деп сөс бо үндүрүлгеде «Чагыг-керээ» деп, «белдир-крес» деп сөс «белдир-ыяш» деп, а «шүүгү» деп эргижирээн сөс «шииткел, шииткел чери» деп өскертинген.

Сөзүглелди эгелер болгаш шүлүктерге чарган хуваалда колдуунда Библияның орус Синодалдыг очулгазында чаңчыккан хуваалданы эдерип турар. Ынчалза-даа чамдык таварылгаларда болуушкуннарның утказын азы дес-дараалашкаан тыва дылга чүгле домактарның чурумун эде тургускаш, тода билип ап болур, ынчангаш ийи азы үш шүлүктүң дугаарлаашкынын каттыштырып каан болур (чижээ, Э. д. 2:2-3). Ол ышкаш Чаа Чагыг-керээниң Синодалдыг очулгазында чамдыкта тыва очулганың үндезини болган бижимелдерден орай тывылган грек дылда бижимелдерден алган шүлүктер база таваржып турар. Кажан ындыг шүлүктерни тыва очулгаже киирбейн, немелде тайылбырже киирген таварылгада, ийи азы үш шүлүктү база каттыштырып турар (чижээ, Лк. 9:55-56).

Хуу аттар болгаш чер аттарының хевирин орус Синодалдыг очулгага черле чоок кылдыр арттырарын кызыткан бис, чүге дээрге ол аттарның элээн хөйү тыва номчукчуга орус культура болгаш чечен чогаалбиле харылзаа дамчыштыр билдингир. Ындыг-даа болза, дараазында таварылгаларда аттың хевирин өскертири чугула деп санаан бис:

– аттың орус хевири ону адаарын бергедедип турар таварылгада (чижээ, Феглафелласар);

– орус очулганың бодунда чөрүшкектер барда, өскээр чугаалаарга, чаңгыс-ла ол еврей аттың элээн каш орус хевири таварышканда (чижээ, орус очулгада чаңгыс-ла ол кижиниң адын бир номда «Нимрод» деп, а өске номда «Немврод» деп бижээн);

– ол аттың орус хевири тыва номчукчуну еврей сөзүглелде чок бодалче сагыш алындырып турар болза (чижээ, Нойнуң биче оглу Хам хамнарга кандыг-даа хамаарылга чок).

Ындыг таварылгаларда аттың тыва хевирин еврей азы грек үндезин сөзүглелде хевири-биле чоокшулаштырып, аргалыг-ла болза, Библияның Синодалдыг очулгазынга чаңчыга берген номчукчуга ол ат таныттынгыр боор кылдыр арттырарын кызыткан бис. Ынчангаш «Хам» деп ат «Хаам», «Немврод» – «Нимрод», «Феглафелласар» – «Тиглат-Пилесер» апарган.

Орус Синодалдыг очулгада төнчүзүнде чымчак демдек салган хуу аттарныэрте-бурунгу еврей-даа, тывадаа дылдарда чымчадыр адавайн турарын барымдаалааш, элээн хөйындыг таварылгаларда аттарнычымчак демдек ажыглавайн бижээн бис. Чижээлээрге, Иезекииль эвес, а Иезекиил, Руфь эвес, а Руфдеп бижиттинген.

Дузалал аргалар

Очулга бөлүү бо үндүрүлгеде чамдык дузалал аргаларны немей ажыглаан. Ол немелделер Библияның үндезин сөзүглелиниң кезээ эвес, оларныбо бурунгу, чамдык черлеринде нарын Бижилгени билип аарынга дузаламчы кылдыр киирген. Ном бүрүзүнүң эгезинде турар киирилде номнуң кол темаларын тодарадып, ооң автору болгаш бижиттинген үезиниң дугайында допчузу-биле чугаалап турар. Сөзүглелди үзүндүлерниң утказын азы темазын айтып турар иштики эгелер дузазы-биле аңгылаан. Кол ужур-утказы өске номда база таваржып турар үзүндүлер мурнунда (чижээ, Буянныг Медээлерде азы Хаанныг чагыргалар болгаш Чылдар демдеглелдеринде) иштики эгелер аттарының адаанда скобкаларда айтыгларны немээн бис. Оон ыңай дараазында дузалал аргалар бар:

– Чергелешкек черлерже айтыглар

Арыннар кыдыгларында чергелешкек черлерже айтыглар Библияда ол-ла тема дугайында чугаалап, чаңгыс-ла ол сөс-домакты ажыглап турар, чок-ла болза демги черден цитата азы аллюзия болур өске черлерже айтып турар.

Иисус Христос болгаш Чаа Чагыг-керээниң бижикчилери Эрги Чагыг-керээниң шүлүктеринден цитаталарны болганчок-ла ажыглаар турганнар. Бо очулгада Эрги Чагыг-керээден цитаталарны курсив-биле демдеглээн болгаш арынның кыдыында Эрги Чагыг-керээниң сөзүглелинче айтыгныкылган. Чижээлээрге, Матфейниң бижээни Буянныг Медээниң 1:23-кү шүлүүнде Исайя медээчиниң номунуң 7:14-кү шүлүү таваржып турар. Номчукчу дараазында чүүлдү билип аар болза эки: Чаа Чагыг-керээниң бижикчилери колдуунда Эрги Чагыг-керээниң үндезин еврей сөзүглелин эвес, а ооң «Септуагинта» деп грек очулгазындан цитаталаар турганнар. Ынчангаш Чаа Чагыг-керээде чамдык цитаталар Эрги Чагыг-керээниң тыва дылче очулгазын үндезилеп кылган еврей сөзүглелден утка талазы-биле ылгалдыг. Курсивтээн кезектер хөй санныг айтыгларже эвес, а чүгле Эрги Чагыг-керээден дорт цитаталарже айтып турар. Бо эге сөстүң соонда Эрги болгаш Чаа Чагыг-керээлерниң бүгү номнарының аттарын хурааңгайлап бижээн даңзы кирген. Ол даңзы номчукчуга чергелешкек черлерже айтыглар болгаш Эрги Чагыг-керээден алган цитаталарны көргүскен айтылгаларны ажыглаарынга дузалаар.

– Немелде тайылбырлар (сноскалар)

Сөзүглелде сылдысчыгаш (*) таваржыр болза, арынның адаанда ол шүлүктүң утказынга хамаарышкан немелде тайылбыр барын көргүскени ол.Чамдык немелде тайылбырлар билдинмес аттарны, сөстерни база библейжи үелерниң культуразының онзагайларын тайылбырлап турар. Чамдыктары ук шүлүктүң болгу дег өске билиишкинин көргүзүп турар, а өскелери эрте-бурунгу бижимелдерде ылгалдыг номчуттунар черлерже айтып турар (эрте-бурунгу бижикчилер Библияны чара бижип тура, чамдыкта частырыглар кылып турган, ынчангаш очулга бөлүүнүң сорулгазы болза номнуң авторунуң бижээни эң бүзүрелдиг болгу дег хевирни сөзүглелче киирери болур).

– Словарь

Чамдык чугула, үргүлчү таваржыр сөстер база чаа чогааткан сөстер болгаш сөс каттыжыышкыннарының утказын номнуң соонда киирген словарьда тайылбырлап турар. Сөзүглелде ол сөстер одуруг кырында бичежек точка-биле демдеглеттинген (чижээ, ·Аллилуйя).

– Библейжи эге хемчеглер таблицазы

Таблицаже Чоокку Чөөн чүкке ажыглап турган деңзи хемчээлин, узуну болгаш ишкириниң эге хемчеглерин база оларның амгы үедеги дең үнелерин киирген. Сөзүглелде ол эрте-бурунгу эге хемчеглерни бичежек төгерик-биле демдеглээн (чижээ, °эфа).

– Карталар

Номнуң сөөлүнде библейжи үелерде Чоокку Чөөн чүктү тодарадып чураан карталар бар.

Түңнел

Библия болза делегейниң чечен чогаалының классиказы, ооң овур-хевирлери российжи болгаш европейжи уран чогаадылганың янзы-бүрү адырларында чугула черни ээлеп турар. Ынчаарга ол чүгле төөгү талазы-биле үнелиг документ боорундан аңгыда, ыдык-бедик ужур-уткалыг, чүге дээрге Библияда Дээрги-Чаяакчының кижи төрелгетен-биле харылзаазын, Бурганның улуска Бодун база Бодунуң күзелсоруун ажытканын бижээн болгай. Библияда биске Иисус Христостуң амыдыралы болгаш өөредииниң дугайында херечилээшкин илереттинген. Ыдыктыг Бижилгениң алыс ужуру ону чүгле төөгү тураскаалы кылдыр номчуур азы чогаал шынары дээш мактаар улуска эвес, а Чаяакчының бүгү улуска чүнү чугаалаксаанын билип аар күзел-биле номчуп турар улуска ажыттынар. Бо очулга тыва чонга Бурганның үнүн, Буянныг Медээниң четче-долузун дыңнадыр боор деп база Аңаа бүзүреп, ол медээ ёзугаар чурттаарынга дузалаар боор деп идегеп, ол дээш чүрээвис ханызындан мөргүп турар бис.

Библия очулгазының институду (БОИ) бо ыдыктыг Номнуң бүгү очулдурукчуларынга база редакторларынга улуу-биле өөрүп четтиргенин илередип тур. Институт ол ышкаш бо очулганы үндүреринге янзы-бүрү талазындан дуза каткан бүгү-ле кижилерге өөрүп четтирип тур.

Библия очулгазының институдунуң ажылдакчылары

Захария

Захария

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

Захария медээчиниң ному

Киирилде

Захария медээчи Бурганның сөзүн бистиң эрага чедир 520-518 чылдарда Вавилонга туттуруушкундан төрээн чуртунче ээп келген иудейлерге дамчыдып турган. Ол үеде (Персияның хааны Дарийниң чагыргазының эгези) еврей чон Зоровавел чагырыкчы (Давид хаанның үре-салгалы) биле Бурганның дээди бараалгакчызы Иисуска баштадып алгаш, үрегдеп каапкан Бурганның өргээзин катап база кызымак тудуп эгелээн турган. А Захария (Аггей медээчи-биле кады) чонга Бурган олче ам-даа сагыш салып турар деп, бүгү чүве чедимчелиг болур деп идегел берип турган чүве-дир.

Номну ийи кол кезекке чарып болур:

1) 1–8 эгелерде Бурганның Захарияже чорутканы сес көстүүшкүн болгаш олар-биле харылзаалыг сургаалдар база аазаашкыннар тодараттынып бижиттинген. Ол көстүүшкүннер колдуунда Иерусалимни база Бурганның өргээзин катап тургузары, израиль чонну бачыттарындан арыглаары болгаш ооң чырык келир үези-биле харылзаалыг. Ол эгелерде биеэги вектерде турган Бурганның медээчилериниң сөстеринче айтыглар бо-ла таваржып турар.

2) 9–14 эгелерде дайзыннарын Бурганның шиидериниң дугайында болгаш чөптүг чорук биле амыр-тайбыңны катап тургузар дээш, Ооң шилип алган хаанының чедип кээриниң дугайында өттүр билген медеглелдер чыгдынган.

1

Дээрги-Чаяакчыже эглиринче кыйгырыг

1^1Дарий хаанның чагыргазының ийиги чылының сес айда+ Дээрги-Чаяакчы Аддонуң оглунуң оглу+, Берехияның оглу Захарияга+ Бодунуң сөзүн ажыткан: 2«Дээрги-Чаяакчы силерниң ада-өгбеңерге дыка килеңнээн турган-дыр. 3Ынчангаш бо чонга Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт: Менче эглип келиңер, ынчан Мен база силерже эглип кээр мен+. 4Ада-өгбеңер дег болбаңар+. Оларны Бурганның биеэде турган медээчилери кыйгырып, Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының: „Бузуттуг оруктарыңардан база багай үүлгедиглериңерден ойталаңар“ – деп чугаалаан чүвезин дамчыдарга, олар Мени тооп дыңнаваан, Менче кичээнгей салбаан болгай+ – деп, Дээрги-Чаяакчы медеглээн. – 5Ам ол ада-өгбеңер кайыл? Мээң медээчилерим-даа болза мөңге чурттаар деп бе? 6А Мээң чалча-медээчилеримге айыткаан сөстерим ада-өгбеңер-биле боттанмаан чүве бе?+ Олар ынчан бачыттарын миннип: „Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчы биске хамаарыштыр, Боду канчаар доктаадып кааныл, ынчаар кылды – бистиң оруктарывыс болгаш үүлгедиглеривис ёзугаар кылды+“ – дээн болгай».

Бирги көстүүшкүн: аъттар

7Шеват дээр он бир айның чээрби дөртте, Дарийниң чагыргазының ийиги чылында Дээрги-Чаяакчы Аддонуң оглунуң оглу, Берехияның оглу Захария медээчиге Бодунуң сөзүн ажыткан. 8Дүне када көстүүшкүн көрдүм: шилги аът мунган кижи көстүп келди+. Ол кижи ыйгыл черде мирт ыяштар аразында турду, а ооң артында шилги, доруг болгаш ак чүзүннүг аъттар көзүлдү+.

9Мен: «Дээргим, бо чүү деп чүвел?» – деп айтырдым.

Мээң-биле чугаалажып турган дээрниң төлээзи: «Мен сеңээ ол чүү деп чүвел дээрзин айтып берейн» – диди.

10Мирт ыяштар аразында турар кижи: «Оларны Дээрги-Чаяакчы черни эргий кезип эртсин дээш чоруткан-дыр» – деп харыылады.

11Аъттыг улус мирт ыяштар аразында турган Дээрги-Чаяакчының төлээзинге: «Бис черни эргий кезээш келдивис, бүгү чер кыры оожум, амыр-тайбың-дыр» – диди.

12Дээрги-Чаяакчының төлээзи ынчан: «Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчы, Сен Иерусалимге база Иудеяның хоорайларынга кээргел көргүзеринден кажанга чедир ойталаар сен?+ Оларга ам чеден чыл килеңнеп тур сен+» – дээн.

13Дээрги-Чаяакчы мээң-биле чугаалажып турган Бодунуң төлээзинге ачы-буянныг, сагыш-сеткил оожургадыр сөстер-биле харыылады. 14Ынчан мээң-биле чугаалажып турган дээрниң төлээзи меңээ мынча дээн: «Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының чугаалаан чүвезин улуска медеглеп дамчыт: Мен Иерусалим дээш, Сион дээш кедергей хүннеп тур мен+, 15а амыр-шөлээн чурттап турар чоннарже кедергей хорадап тур мен. Израильчилерге килеңнээним шоолуг эвес турда, ол чоннар хора халдадырын күштелдирген-дир+.

16Ынчангаш Дээрги-Чаяакчының чугаалаан чүвези бо-дур: Мен Иерусалимче кээргээр сеткилдиг эглип келдим, аңаа Мээң өргээмни катап тудар+. Иерусалимни катап база хемчээп+, тудар.

17Оон ыңай Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының чугаалаан чүвезин улуска медеглеп, дамчыт: Мээң хоорайларымны катап база бай-байлак чык дола бээр, Дээрги-Чаяакчы Сионну катап база аргалаар+, Иерусалим катап база Мээң шилиттинген хоорайым боор+».

Ийиги көстүүшкүн: мыйыстар болгаш ус-дарганнар

18Мен оон топтап көргеш, дөрт мыйысты эскерип кагдым. 19Мээң-биле чугаалажып турган дээрниң төлээзинден: «Бо чүү боор?» – деп айтырдым.

Ол: «Бо дээрге Иудея, Израиль болгаш Иерусалимниң чонун тарадыр үзүпкен күштер-дир» – деп харыылады+.

20Ооң соонда Дээрги-Чаяакчы меңээ дөрт ус-дарган кижини көргүстү. 21Мен: «Олар маңаа чүнү кылыр деп турары ол?» – деп айтырдым.

Ол: «Дуу мыйыстар дээрге Иудеяның чонун кым-даа бажын көдүрүп шыдавас кылдыр тарадыр октапкан чоннар-дыр. Олар иудей черге удур мыйызын көдүрген боорга, ус-дарганнар оларны барып коргудуп, мыйыстарын дүжүр шаап кааптар» – деп харыылады.

2

Үшкү көстүүшкүн: Иерусалимни хемчээксээр кижи

2^1Мен катап база топтап көргеш, холунда чер хемчээр хендир туткан кижини эскерип кагдым+. 2«Кайнаар бар чыдыр сен?» – деп айтырдым.

Ол: «Иерусалимниң доора база узун дуртун билип аар дээш, ону хемчээрим ол-дур+» – деп харыылады.

3Оон дээрниң мээң-биле чугаалажып турган төлээзи бурунгаар чоруптарга, өске төлээзи аңаа уткуштур үнүп келди. 4Бирги төлээ ийигизинге мынча дээн: «Маңнап баргаш, дуу ол аныяк оолга мынча де: „Чурттакчы чону, мал-маганы хөй болгаш+, Иерусалим ханаларынга сыңмас хоорай апаар[*]. 5Мен Бодум хоорайны долгандыр турар оттуг хана боор мен – деп, Дээрги-Чаяакчы медеглеп тур. – Өндүр чырыымны ооң ортузунга көргүзер мен+“».

Бурганның Бодунуң чонун кыйгырганы

6«Эйт, эйт! Соңгу чүкте чурттан бээр дезип маңнажыңар!+ Силерни дээрниң дөрт хады-биле тарай шаапкан болгай мен+ – деп, Дээрги-Чаяакчы медеглээн. – 7Эйт, Вавилонда чурттап турар Сионнуң чону, ол хоорайдан адырлып үнүңер+». 8Чүге дээрге Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчы силерни олчалап ап турган чоннарга хамаарыштыр (алдарлыг Бурган мени айбылап чоруткан соонда)[*] мынча дээн: «Мээң чонумга дээп турар улус Мээң караамның огунга дээп турары ол-дур+. 9Мен оларже холумну анныр мен, олар ынчан боттарының кулдарының олчазы апаар+». (Ынчан мени Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының чорутканын билип аар силер+.)

10«Сион-кыс, ырлап, өөрүп-байырла!+ Мен чедип келгеш, силерниң араңарга чурттай бээр мен+ – деп, Дээрги-Чаяакчы медеглээн. – 11Ол хүн хөй чоннар Дээрги-Чаяакчы Меңээ каттыжып кээп+, Мээң чонум апаар. Иерусалимниң чону, Мен силерниң араңарга чурттай бээр мен». (Ынчан мени силерже Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының чорутканын билип аар силер.)

12Дээрги-Чаяакчы ыдыктыг чер-чуртка Иудеяны Бодунуң хувааглыг чери кылдыр ээлеп аар+, Иерусалим катап база Ооң шилиттинген хоорайы боор+.

13Кижи амытан бүрүзү Дээрги-Чаяакчының мурнунга ыыды чиде берзин! Чүге дээрге Ол туруп келгеш, Бодунуң ыдыктыг чурттаар черинден кел чыдар-дыр.

3

Дөрткү көстүүшкүн: дээди бараалгакчы

3^1Оон Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң төлээзиниң мурнунда турар дээди бараалгакчы Иисусту+ көргүстү. Ооң чанында ону буруудадырынга белен эрлик турду+. 2Дээрги-Чаяакчы эрликке: «Дээрги-Чаяакчы сени чемелеп тур, эрлик!+ Иерусалимни шилип алган Дээрги-Чаяакчы сени чемелээр-дир! Ол кижи оттан ушта соп эккелген кезек дег-дир+» – дээн.

3Хирлиг хептиг Иисус дээрниң төлээзиниң мурнунда турган. 4Дээрниң төлээзи Иисустуң мурнунда турар өске төлээлерге: «Ооң хирлиг хевин уштуп кааптыңар» – дээн+. Оон Иисустуң бодунга: «Көр даан, Мен сээң кем-бурууңну уштуп кааптым, ам сеңээ байырлал хеви кедирип тур мен» – дээн+.

5Мен[*] ынчан: «Ооң бажынга арыг тюрбан бөрттен кедирип кагзын+» – дээн мен. Олар ооң бажынга арыг тюрбан кедиргеш, хепкерип кагды. А Дээрги-Чаяакчының төлээзи ооң чанында хевээр турду.

6Дээрги-Чаяакчының төлээзи Иисуска даалга берип, мынча диди: 7«Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының чугаалаан чүвези бо-дур: бир эвес сен Мээң оруумну эдерип, Мээң дүрүмнеримни күүседир болзуңза, Мээң өргээмге башкарар эрге сенде болур, Мээң өргээмниң девискээрин сен хайгаараар сен. Ынчан мында турар төлээлерим дег, Менче хостуг кирер арганы сеңээ хайырлаар мен. 8Дээди бараалгакчы Иисус, сен база сеңээ башкарткан бараалгакчылар, эки келир үениң бадыткал демдээ болур улус, дыңнаңар: Мен Бодумнуң чалчамны – Өзүмнү[*] чорудуптар мен. 9Көрүңер, Иисустуң мурнунга бир дашты салып тур мен+. Ол даш чеди кырлыг[*], Мен аңаа тускай бижик оя кезип каар мен – деп, Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчы медеглээн. – Бо черниң кем-буруузун чаңгыс хүн дургузунда чайладып кааптар мен. 10Ол хүн силер хувааглыг чериңерге виноградтыг, фига ыяштарлыг амыр-шөлээн амыдырап+, бот-боттарыңар удур-дедир чаалажыр силер». Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

4

Бешки көстүүшкүн: алдын чырыткы болгаш ийи олива ыяжы

4^1Мээң-биле чугаалажып турган дээрниң төлээзи ээп келгеш, мени, удаан кижини дег, оттурупту+. 2Ол менден: «Чүнү көрүп тур сен?» – деп айтырды.

Мен: «Алдын чырыткы көрүп тур мен+. Ооң кырында олива үзү кудар саважыгаш болгаш чеди дең тур. Дең бүрүзүнде чеди хоолайжыгаш бар-дыр. 3Оон ыңай чырыткының чанында ийи олива ыяжын көрүп тур мен+: бирээзи саважыгаштың оң талазында, өскези солагай талазында тур» – деп харыыладым. 4Мээң-биле чугаалажып турган дээрниң төлээзинден: «Бо чүү деп чүвел, дээргим?» – деп айтырдым.

5Дээрниң төлээзи: «Бо чүү деп чүвел дээрзин билбезиң ол бе?» – деп удур айтырды.

«Билбес мен, дээргим» – деп харыыладым.

6Ынчан ол меңээ мынча диди: «Дээрги-Чаяакчының Зоровавелге+ чугаалаан сөзү бо-дур+: чедимче күчү-күштүг шеригден эвес, а Мээң Сүлдемден кээр+ – деп, Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчы чугаалаан. – 7Сен чүү сен, өндүр бедик даг? Зоровавелдиң мурнунга оргулааш апаар сен! Ол Бурганның өргээзиниң эң кол дажын салып каарга+, улус: „Бурганның ээ көрнүүшкүнү ында-дыр![*]“ – деп алгыржы бээр».

8Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыткан: 9«Зоровавелдиң холдары бо өргээниң таваан салган+, база-ла ооң холдары ону тудуп доозар. (Ынчан мени силерже Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының чорутканын билип аар силер+.) 10Бичии эгелээшкиннер хүнүн кым херекке албазыл?+ Улус Зоровавелдиң холунда тудугга ажыглаар херексел көргеш, өөрүп-байырлаар. А демги чеди дең Дээрги-Чаяакчының бүгү чер-делегейни эргий көрүп турар карактарынче айтып турар+».

11Мен ынчан дээрниң төлээзинден: «Чырыткының оң болгаш солагай талазында ийи олива ыяжы чүнү көргүзүп турары ол?» – деп айтырдым.

12Оон ыңай: «Олива ыяштарында ийи будук бар, ол будуктар ийи алдын хоорза дамчыштыр суук алдын[*] үндүр аксып турар. Ол чүү деп чүвел?» – деп айтырдым.

13Төлээ харыызынга: «Оларның чүнү көргүзүп турарын билбес сен бе кай?» – деп айтырды.

«Билбес мен, дээргим» – деп харыыладым.

14Ынчан ол: «Бо ыяштар дээрге бүгү чер-делегейниң Чагырыкчызынга+ бараан болуп турар, олива үзү-биле шилип чаап каан ийи кижи-дир» – диди.

5

Алдыгы көстүүшкүн: ужуп чоруур дүрүг ном

5^1Катап база топтап көөрүмге, дүрүг-ном ужуп бар чытты+. 2Дээрниң төлээзи: «Чүнү көрүп тур сен?» – деп айтырды.

«Ужуп чоруур дүрүг-ном көрүп тур мен, ооң узуну чээрби кыры дурту, а дооразы он кыры дурту-дур» – деп харыыладым.

3Ол меңээ мынча диди: «Бүгү чер кырынче диргелип келген каргыш ол-дур+; номнуң бир талазында бижип кааны дег, оорланыр бүгү улус кырдырар, а өске талазында бижип кааны дег, меге даңгырак берген бүгү улус кырдырар+. 4Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчы: „Мен бо каргышты ыдыптар мен+. Оорнуң бажыңынче база Мээң адым-биле мегелеп даңгыраглап турар кижиниң бажыңынче ол кире бээр+. Аңаа турумчуп алгаш, оларның бажыңнарын: ыяшты-даа, дашты-даа ол узуткап кааптар“ – деп медегледи».

Чедиги көстүүшкүн: доскаар иштинде херээжен кижи

5Мээң-биле чугаалажып турган дээрниң төлээзи бурунгаар үнүп келгеш: «Ам база топтап көрем, чүү кел чыдар-дыр?» – диди.

6Мен: «Бо чүү деп чүвел?» – деп айтырдым.

Ол: «Доскаар ышкажыл – деп харыылады. – Ол доскаар бүгү чер-чурттуң чурттакчыларының кем-буруузу-биле долдунган-дыр[*]».

7Доскаарның коргулчун халывы көдүрлү бээрге, ооң иштинде бир херээжен кижи олурар болду. 8Дээрниң төлээзи: «Бо херээжен дээрге бачыт-тыр!» – дээш, ону доскаарже дедир суккаш, коргулчун халып-биле дуглап кагды.

9Оон топтап көргеш, шилен куштуу ышкаш чалгыннарлыг ийи херээжен кижи ужуп бар чыдарын эскерип кагдым, оларның чалгыннарын хат хөлбеңнедип турар болду. Олар доскаарны көдүрүп алгаш, чер биле дээр аразынга ужуп чорупту. 10Дээрниң мээң-биле чугаалажып турган төлээзинден: «Олар доскаарны кайнаар аппаары ол?» – деп айтырдым.

11«Сеннаар черже[*], орта аңаа өргээ тудуп бээр дээш – деп, ол меңээ харыылады. – Кажан өргээ белен апаарга, доскаарны орта тавак кырынга тургузуп каар».

6

Сески көстүүшкүн: аъттар биле дайынчы тергелер

6^1Мен катап база топтап көргеш, ийи хүлер даг аразындан+ үнүп орар дөрт дайынчы терге эскерип кагдым+. 2Бирги тергени шилги аъттар сөөртүп чорду, ийигизин – дас кара аъттар, 3үшкүзүн – ак аъттар, дөрткүзүн – ала-шокар, күштүг аъттар+. 4Мен ынчан мээң-биле чугаалажып турган дээрниң төлээзинден: «Бо чүү деп чүвел, дээргим?» – деп айтырдым.

5Дээрниң төлээзи меңээ: «Олар дээрге бүгү чер-делегейниң Чагырыкчызының+ турар черинден үнүп келген дөрт хат-тыр[*]. 6Дас кара аъттар соңгу чүкте чуртче[*] бар чыдары ол-дур, ак аъттар – оларның соо-биле[*], ала-шокар аъттар – мурнуу чүкче» – деп харыылады.

7Күштүг аъттар үнүп келгеш, чер-делегейни эргий халыксап, чүткүп турду. Дээрниң төлээзи: «Барып, чер-делегейни эргип кезиңер!» – дээрге, олар халдып чорупту.

8Ол ынчан дыңзыдыр: «Көр даан, соңгу чүкте чуртче халдып чорупкан аъттар ол черге Дээрги-Чаяакчының Сүлдезин оожургадып кагды» – диди.

Дээди бараалгакчыга оваадайны кедиргени

9Дээрги-Чаяакчы меңээ Бодунуң сөзүн ажыткан: 10«Вавилонга туттуруушкундан ээп келген Хелдай, Товия болгаш Иедайя оларның белектерин ап ал. Ол-ла хүн Софонияның оглу Иосияның бажыңынче чорувут. 11Алдын-мөңгүнден ап алгаш, оваадайдан кылгаш, Иоседектиң оглу, Бурганның дээди бараалгакчызы Иисустуң+ бажынга кедире салып каг. 12Аңаа Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының чугаалаан чүвезин дамчыт: көр даан, Өзүм деп аттыг кижи бо-дур+. Ооң өзүмү турар черинден өзүп үнгеш, Дээрги-Чаяакчының өргээзин тургузуп каар+. 13Дээрги-Чаяакчының өргээзин ол тургузуп каар. Ол алдар-хүндүге бүргеттирер, Бодунуң дүжүлгезинге саадапкаш, чагырар. Ооң дүжүлгезиниң чанынга Бурганның бараалгакчызы турар[*], олар аразында эп-найыралдыг болур. 14А ол оваадай Хелдай[*], Товия, Иедайя болгаш Софонияның оглу Хен дугайында тураскаал демдек бооп, Дээрги-Чаяакчының өргээзинге артып калзын».

15Ыракта чурттап турар улус чедип келгеш, Дээрги-Чаяакчының өргээзин тударынга киржир+, ынчан мени силерже Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының чорутканын билип аар силер+. Силерниң Бурганыңар Дээрги-Чаяакчының чугаалаан чүвезин чүткүлдүү-биле тооп дыңнаар болзуңарза, ол бүгү болдуна бээр.

7

Чөптүг чорук болгаш энерел шээрлээшкинден херектиг

7^1Персияның хааны Дарийниң чагыргазының дөрткү чылында+, Кислев деп тоску айның+ дөртте Дээрги-Чаяакчы Бодунуң сөзүн Захарияга ажыткан. 2Ол үеде Вефилдиң чурттакчылары Сарецер биле Регем-Мелех деп ийи кижини боттарының улузу-биле кады Дээрги-Чаяакчыдан ээ көрүүшкүн дилеп мөргүзүн дээш чорудупкан. 3Олар Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының өргээзинде турар Ооң бараалгакчызындан база Ооң медээчилеринден: «Хөй чылдар дургузунда кылып турарывыс дег, чылдың-на беш айда качыгдап ыглап-сыктап, шээрленирин уламчылаар бис бе?»[*] – деп айтырар ужурлуг турган.

4Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчы Бодунуң сөзүн меңээ ажыткан: 5«Чурттуң бүгү чонундан база Бурганның бараалгакчыларындан айтырып көр: сөөлгү чеден чыл дургузунда+ беш айда база чеди айда шээрленип, качыгдап ыглап-сыктап тура, Мени дээш ынчаар кылып турган силер бе?+
6А аштанып-чемненип тура, боттарыңар дээш дойлап турбаан силер бе? 7Дээрги-Чаяакчы ол-ла сөстерни, кажан Иерусалим болгаш ооң чоок-кавызында хоорай-суурлар чурттакчылыг, амыр-шөлээн турда, Негев болгаш Шефела деп девискээрлер чурттакчы чоннуг турда, биеэде турган медээчилерин дамчыштыр чугаалап турган эвес чүве бе?»

8Дээрги-Чаяакчы Бодунуң сөзүн Захарияга ажыткан: 9«Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының чугаалаан чүвези бо-дур: чөптүг-шынныг шииткелден кылыңар, бот-боттарыңарга энерелдиг, кээргээчел сеткилдиг болуңар+. 10Дулгуяк херээженни, өскүс кижини, даштыкы кижини болгаш ядыы кижини кызагдаваңар+, сеткил-чүрээңерге бот-боттарыңарга удур кара сагыш тывылбазын+.

11Ынчалза-даа чонум Мени тооп дыңнаарындан ойталап, хая көрнү берген, дыңнавас дээш кулактарын дуглап алган. 12Олар чүректерин алмаз ышкаш кадыг кылып алган+, ыдыктыг хоойлуну база Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының Бодунуң Сүлдези-биле биеэги медээчилерни дамчыштыр чорудуп турган сөстерин тооп дыңнавайн барган. Ынчангаш Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчы Мен оларже аажок килеңней берген мен.

13Оларны кыйгырып турумда, тооп дыңнавас болду, ынчаарга олар кыйгырарга, Мен база дыңнаваан мен+ – деп, Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчы чугаалаан. – 14Мен оларны билбес чорааны бүгү чоннарже тарадыр хадыдыптым. Оларның соонда чер-чурту ээнзиреп, ону тавартыр кым-даа ыңай-бээр чорбас апарган+. Олар ынчалдыр боттарының кайгамчык чараш черин ээн куруг кылып алган».

8

Бурганның Иерусалимге берген аазаашкыннары

8^1Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының сөзү меңээ ажыттынган.

2Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының чугаалаан чүвези бо-дур: «Мен Сион дээш аажок хүнней бердим+. Мээң хүннээшкиним ооң дайзыннарынче өндүр улуг килең бооп кыптыкты». 3Дээрги-Чаяакчының чугаалаан чүвези бо-дур: «Мен Сион дагже ээп келгеш, Иерусалимге чурттаар мен+. Иерусалим хоорай шынчы хоорай деп+, Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының даа – ыдыктыг даг деп адаттырар».

4Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының чугаалаан чүвези бо-дур: «Катап база кырган ирей-кадайлар Иерусалимниң кудумчуларынга олурар, олар назылап кыраанындан даянгыыштыг чоруур. 5Хоорайның кудумчуларын ойнаан уруглар дола бээр».

6Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының чугаалаан чүвези бо-дур: «Чоннуң артынчызынга ол хүннерде бо бүгү кайгамчык бооп көстүр болза, Меңээ кайгамчык бооп көстүр чүве чок». Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

7Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының чугаалаан чүвези бо-дур: «Мен Бодумнуң чонумну чөөн чүкте, барыын чүкте чурттардан үндүрүп эккеп+, камгалап каар мен. 8Оларны Иерусалимге чурттаар кылдыр дедир чандырып аар мен, олар Мээң чонум болур, а Мен оларның шынчы, чөптүг Бурганы болур мен+».

9Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының чугаалаан чүвези бо-дур: «Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының өргээзин тудары-биле ооң таваан салып турда+, ындыг сөстерни Бурганның медээчилери чугаалап турган. Силер ам ол-ла сөстерни дыңнап тур силер, холдарыңар күш-шыдал кирзин! 10Ол үеге чедир кижиниң күш-ажылы дээш төлевир кылыры шыдаттынмас турган, ажылдадып ажыглаан мал-маганны чемгерер арга чок турган. Чорумал улуска дайзыннар амыр-дыш бербейн турган. Мен ынчан бүгү улусту бот-боттарынга удурланыштырып каан турган мен».

11«А бо чоннуң артынчызын Мен биеэде ышкаш кылдыр аажылавас мен – деп, Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчы медеглээн. – 12Улус тайбың байдалга тараа тарыыр, виноград сывы чимизин бээр, чер бодунуң дүжүдүн бээр, дээрлер чаъс-шалыңын чагдырар+. Ол бүгүнү Мен бо чоннуң артынчызы эдилээр кылдыр хайырлаар мен. 13Иудеяның чону, Израильдиң чону, силер өске чоннар аразында каргыштыг бооп турган силер, ынчалза-даа Мен силерни камгалап каар мен, силер йөрээлдиг апаар силер. Кортпаңар, холдарыңар күш-шыдал кирзин!»

14Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының чугаалаан чүвези бо-дур: «Ада-өгбеңер Мени килеңнедиптерге, силерге хора халдадыр деп шиитпир үндүргеш, ону өскертпээн болгай мен – деп, Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчы чугаалаан. – 15Ам база, бо үеде, Мен шиитпир үндүрүп, Иерусалимге, Иудеяның чонунга ачы-буян көргүзер деп тур мен+. Кортпаңар!

16Силерниң кылыр ужурлуг чүвеңер бо-дур: шуптуңар бот-боттарыңарга шынны чугаалаңар+, хоорайларыңарның төп шөлдеринге шииткелдер үндүрерде, алыс шынның, амыр-тайбыңның аайы-биле шиидиңер. 17Өске-бир кижиге удур кара сагыш сеткил-чүрээңерге тывылбазын+, меге даңгырак кылырынга ынак болбаңар+, чүге дээрге ол бүгүнү көөр хөңнүм чок». Дээрги-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

18Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының сөзү меңээ ажыттынган. 19Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының чугаалаан чүвези бо-дур: «Дөрт, беш, чеди болгаш он айда сагып турганыңар шээрлээшкин үелери[*] Иудеяның чонунга өөрүшкүлүг, хөглүг болгаш аас-кежиктиг хүннер апаар; ындыг болганда, алыс шынга, амыр-тайбыңга ынак болуңар».

20Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының чугаалаан чүвези бо-дур: «Хөй чоннар, хөй хоорайларның чурттакчылары ам-даа чедип кээр. 21Бир хоорайның чурттакчылары өске хоорайның чурттакчыларынга баргаш: „Барып, Дээрги-Чаяакчыдан ээ көрүүшкүн дилеп, мөргүүлүңер, Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчыже чүткүүлүңер. Бис бо бар чыдыр бис“ – дээр+. 22Хөй санныг аймактар, күштүг чоннар Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчыже чүткүп, Оон ээ көрүүшкүн дилеп, мөргүүр дээш Иерусалимче чедип кээр+».

23Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының чугаалаан чүвези бо-дур: «Ол хүннерде аңгы-аңгы дылдарда чугаалап турар бүгү чоннардан он-он кижи бир иудей кижиниң эдээнден халбактанып: „Силер-биле кады чоруурун биске чөпшээреп көрем, чүге дээрге Бурган силер-биле кады дээрзин дыңнадывыс!“ – дижир»+.

9

Бурганның караа бүгү чоннарже көрүп турар

9^1Өттүр билген медеглел. Дээрги-Чаяакчының сөзү бо-дур.

Ол Хадрах деп черге удур болур база Дамаск хоорайга+ турумчуп алыр,
чүге дээрге Дээрги-Чаяакчының караа+,

Израильдиң шупту аймактарынче дег, бүгү улус-чоннарже көрүп турар[*] –

2Дамаск-биле кызыгаарлашкак черлиг Хамат хоорайже-даа,
улуг мергежилдиг Тир, Сидон хоорайларже-даа көрүп турар.

3Тир бодунга шивээ тудуп алган,
мөңгүннү доозун дег хөй кылдыр,
алдынны – малгаш дег эңдерик кылдыр чыып алган+.

4Көрүңер, Дээрги ооң байлаан былаап аар,
күчү-күжүн далайга узуткап каар.

Тир боду отка өрттенип каар+.

5Ол бүгүнү көргеш, Аскалон хоорай коргуушкунга алзыптар,

Газа хоорай кортканындан сириңейни бээр,

Экрон хоорай база, чүге дээрге ооң идегели ышкындырган-дыр.

Газага хаан турбас апаар, Аскалон ээнзирээр[*].

6Азот хоорайга сурас өгбеден укталган улус-чон кээп чурттай бээр.

Мен филистимнерниң турамыын сый шавар мен.

7Оларның аксындан ханныг эът-чемни+,
диштеринден – чүдек-бужар аъш-чемни ушта тыртар мен.

Филистимнерниң артынчызы база бистиң Бурганывыска хамааржып,

Иудеяның бир аймаа дег[*] апаар,
а Экрон хоорай иевус чон дег апаар[*].

8Мен Бодумнуң чуртумну таварты эртип турар аг-шеригге удур
камгалал бооп туруп аар мен.

Моон соңгаар кандыг-даа кызагдакчы олап эртпес,
чүге дээрге Мээң караам ол бүгүже көрүп турар.

Келир үедеги хаан болгаш камгалал

9Сион-кыс, өөрүп-хөгле,
Иерусалим-кыс, амырап-байырла-ла!+
Көр даан, хааның сенче кел чыдыр:
чөптүг, тиилелгелиг[*], биче сеткилдиг хаан
элчиген, кыс элчиген оглу мунуп алган кел чыдыр+.

10Мен Израильде дайынчы тергелерни,

Иерусалимде дайынчы аъттарны узуткап каар мен+,
дайынчы ча-согун база узуткаттырар.

Ол хаан өске чоннарга амыр-тайбыңны медеглээр,
бир далайдан өске далайга чедир,

Евфрат хемден чер-делегейниң ужу-кыдыынга чедир чагырар+.

11Сион-кыс, сеңээ хамаарыштыр.

Мээң сээң-биле чарып, хан-биле күштүг болдурган чагыг-керээмни бодааш+,
сээң туттурган улузуңну суг чок оңгардан хостаар мен+.

12Ам идегели бар апарган туттурган улус, шивээңерже чана бериңер,
чидирииңерни ийи катап хөй кылдыр эгидип бээримни+
бөгүн силерге медеглеп тур мен.

13Иудеяны ча дег кылдыр хере тырткаш,

Израильди согун кылдыр салып аар мен.

Сион, сээң оолдарыңны дайынчы хылыш дег көдүрер мен;
грек чон+, оларны сээң оолдарыңга удур көдүрер мен.

14Дээрги-Чаяакчы чонунуң кырынга көстүп кээр,
Ооң согуну чаңнык дег кызаш дээр+.
Дээрги-Бурган-Чаяакчы труба этсир,
мурнуу чүктен хадаан шуурган-биле чедип кээр+.

15Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчы чонунга дозуг-камгалал дег боор;
олар дайзыннарынче даш шывадаар, өжээтеннерин сыырыптар;
олар арага ишкен улус дег шимээргээр[*] база
хан кудар аяктар дег, өргүл бедигээжиниң азыглары дег, дола бээрлер.

16Израильчилерниң Бурганы Дээрги-Чаяакчы ол хүн оларны камгалаар,

Бодунуң чонун, кодан хою дег+, камгалаар.

Олар Ооң черинге оваадайда улуг үнелиг даштар дег чайынналыр+.

17Ооң чону кайы хире ачылыг, кайгамчык чараш бооп көстүрүл!

Далган-тараадан, виноград чулуундан аныяк оолдар-кыстар чечектелир.

10

Иудея биле Израильдиң катап тургустунары

10^1Чазын Дээрги-Чаяакчыдан чаъс дилеп, мөргүңер.

Ол диңмирээшкин-кызаңнаажын чайыннадып,
силерге суггур чаъс чагдырып бээр+,
кижи бүрүзүнге шөлге чемниг үнүш хайырлаар.
2Дүрзү-бурганнар хоозун чүве чугаалаар+,
караң көрнүрлер хей-куруг көстүүшкүннер көрүп, меге дүштерин чугаалаар+;
оларның аргалалы хей болур.

Ынчангаш улус-чон хойлар дег тояап, кадарчызы чогундан түреп чоруур+.

3«Чоннуң кадарчыларынче Мээң килеңим кыптыкты,
улус-чоннуң хуналарын кезедир мен+,
чүге дээрге Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчы Мен

Бодумнуң коданым – Иудеяның чонунче сагыш салып,
ону көрүштүг дайынчы аъдым дег кылып аар мен.

4Иудеядан бажыңның таваанга салыр эң кол даш+,
чадырның өргени, дайылдажыр ча-согун – бүгү чагырыкчылар үнер.

5Олар шупту, тулчуушкун үезинде дайынчылар дег,
дайзыннарын кудумчуда малгаш ышкаш таптай базар+;
олар дайылдажып, аъттыг шериглерни безин ажып-тиилээр,
чүге дээрге Дээрги-Чаяакчы олар-биле кады болгай.

6Иуданың салгалын быжыглаар мен,

Иосифтиң салгалын камгалаар мен.

Оларны Мен чандырар мен, чүге дээрге кээргей бердим.

Олар Меңээ кажан-даа кагдырбаан ышкаш боор.

Оларның Бурганы Дээрги-Чаяакчы – Мен болгай мен, оларга харыы бээр мен.

7Израильчилер маадырлар дег боор,
оларның чүректери арага ишкенде дег хөглүг апаар.

Оларның ажы-төлү ол бүгүнү көргеш, өөрүүр,
оларның чүректери Дээрги-Чаяакчыга хамааржыры дээш өөрүп-байырлаар+.

8Мен оларже сыгырып имнээш, чыыптар мен;
оларны хостап аар болгай мен,
олар биеэде дег хөй санныг болур+.

9Мен оларны өске чоннар аразынче тарадып каапкан-даа болзумза,
олар Мени ырак чурттарга-даа сактып кээр.

Олар-даа, ажы-төлү-даа дириг артып, чанып кээр.

10Чонумну египет черден чандыргаш, Ассириядан чыып алгаш,

Галаад болгаш Ливанче эккээр мен+ –
аңаа оларның шуптузун сыңырар чер чок болур+.
11Олар кызагдаашкын далайын кеже бээр,
хайнып-мөөрээн далайны томаартып каар.
Нил хемниң ээремнери кургап каар,
турамык Ассирия куду көрдүрер,
Египеттиң эрге-чагыргазының төнчүзү кээр+.

12Мен чонумну Дээрги-Чаяакчы-биле харылзаазының ачызында быжыглап каар мен,
олар Мээң адымга чагыртып, амыдыраар».

Дээрги-Чаяакчының медеглээн чүвези ол-дур.

11

Улуг күштерниң буурааны

11^1Ливан, хаалгаңны ажыт, от сээң пөштериңни чипсин!+

2Чойган, ыглап-сыкта, чүге дээрге пөш кээп ушкан-дыр,
улуг-чаагай ыяштар узуткаттынган-дыр.

Васан черниң дубтары+, ыглап-сыктаңар,
чүге дээрге эрттинмес эзимни кыргып каапкан-дыр.

3Кадарчыларның ыы-сыызы+ дыңналып тур:

оларның байлак-чаагай одар-белчиири узуткаттынган-дыр.

Аныяк арзылаңнарның+ ырланган алгызы дыңналып тур:

Иордан шынаазында оларның шыргайлары узуткаттынган-дыр.

Ийи кадарчы

4Мээң Бурганым Дээрги-Чаяакчы мынча дээн: «Дөгерер дээн кодан хойдан кадарып көр. 5Оларны садып алган улус буруузунмайн кыра шаап кааптар, а садыпкан улус: „Дээрги-Чаяакчыга алдар, мен байый бердим!+“ – дээр; кадарчылар хойларын кээргевес+. 6Мен база бо черниң чурттакчыларын моон соңгаар кээргевес мен+ – деп, Дээрги-Чаяакчы медеглээн. – Көр, Мен кижи бүрүзүн өске кижиниң база ооң хаанының холунга хүлээдир мен; олар черни хоозурадыр, а Мен оларның холундан кымны-даа адырбас мен».

7Мен дөгерер дээн хойларны хой садыглаар улуска кадарып берип турдум[*]. Ийи даянгыыш тудуп алгаш, бирээзин Буян деп, өскезин Эвилел деп адап алгаш, олар-биле хойларны кадарып эгеледим. 8Бир ай дургузунда өске үш кадарчыны узуткап каан мен. Ол садыгжылар[*] меңээ хөңнү чок апарган, мен база олардан хөңнүм кала берген. 9Ынчан мен: «Моон соңгаар силерге кадарчы болбас мен. Өлүр дээн хойлар өлү берзин, чок болур дээн хойлар чок болзун+. Артып калганнары бот-боттарын чипсин» – дээн мен.

10Мен бодумнуң Буян деп даянгыыжымны тудуп алгаш, сыйып каапкаш, бүгү аймактар-биле чарган чагыг-керээмни күш чок болдурдум. 11Чагыг-керээ ол хүн күш чок апарган. Мени хайгаарап көрүп турган хой садыгжылары[*] Дээрги-Чаяакчының ажыдып чугаалаан сөзү ындыг дээрзин билип алган. 12Мен оларга: «Күзээр болзуңарза, меңээ төлеңер, а күзевес болзуңарза, төлевеңер» – дээн мен. Олар меңээ үжен шекел мөңгүн деңзилеп берди+.

13Дээрги-Чаяакчы меңээ: «Ол акша-мөңгүннү дой сава кылыкчызынга октап бер![*]» – диди. Оларның мени үнелээн бедик өртээ ыя ол ышкажыл! Мен үжен шекел мөңгүннү алгаш, ону Бурганның өргээзинде дой сава кылыкчызынга октап берген мен+. 14Оон мен Эвилел деп ийиги даянгыыжымны сыйып, Иудея биле Израильдиң аразында акы-дуңмалышкы харылзааны үзүп кааптым.

15Дээрги-Чаяакчы меңээ катап база мынча дээн: «Мелегей кадарчыга тааржыр херекселди ап ал. 16Чүге дээрге Мен бо чуртка бир чаа кадарчы бээр мен, ол кадарчы өлүр деп барган хойларже сагыш салбас, читкен хойларны дилевес, кемдээн хойларны эмневес, кадыктарын чемгербес, харын-даа семис хойларның эъдин чиир, оларның дуюгларын үзе тыртып кааптар+.

17Кодан хоюн каапкаш баар чөгенчиг кадарчы ат болур!+ Хылыш ооң холунче шашсын, оң талакы караан дешсин+! Ооң холу шуут кадып калзын, оң талакы караа шуут согурара берзин!»

12

Иерусалимниң тиилелгези

12^1Өттүр билген медеглел. Дээрги-Чаяакчының израиль чон дугайында сөзү бо-дур. Дээрни херип чаткан+, черниң үндезиннерин салган, кижини амы-тынныг кылып каан+ Дээрги-Чаяакчы мынча деп медеглээн: 2«Көрүңер, Мен Иерусалимни эзиртир дашка кылып каар мен+, бүгү кожа чоннар эзирик улус дег кээп дүжер. Иерусалимни бүзээлеп турда, Иудеяның салым-чолу база ындыг болур. 3Ол хүн чер-делегейниң бүгү чоннары Иерусалимге удур чыглып кээрге, Мен ону оларның шуптузунга угдунмас даш кылып каар мен. Иерусалимни көдүрер дээн бүгү чоннар кемдей бээр. 4Ол хүн Мен дайынчы аът бүрүзүн аажок коргудуптар мен, ооң мунукчузунуң угаанын солуудадыптар мен – деп, Дээрги-Чаяакчы медеглээн. – Иудеяның чонунче кичээнгейлиг көөр мен, а өске чоннарның бүгү аъттарын согурартып каар мен+. 5Ынчан Иудеяның баштыңчылары сеткил-чүрээнде „Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчы оларның Бурганы болгаш, Иерусалимниң чурттакчылары күштүг-дүр“ деп бодаар. 6Ол хүн Мен Иудеяның баштыңчыларын оттулар ыяш аразында оттуг суугу дег, моожалар аразында хып турар чырыткы дег кылып каар мен; олар чоок-кавызында – оң, солагай талазында чурттап турар бүгү чоннарны өрттендир чип кааптар+. А Иерусалим бодунуң турган черинге катап база чурттакчы чоннуг апаар.

7Дээрги-Чаяакчы баштай Иудеяның шериглеринге тиилелге хайырлаар – оон башка Давидтиң салгалының, Иерусалимниң чурттакчыларының алдары Иудеяның улузунуң алдарындан ажа бээр. 8Ол хүн Дээрги-Чаяакчы Иерусалимниң чурттакчыларынга дозуг-камгалал болур, оларның аразында эң кошкак кижи ол үеде Давид хаан ышкаш апаар, а Давидтиң салгалы Бурган дег, чонну баштап чоруур Дээрги-Чаяакчының төлээзи дег апаар.

9Ол хүн Мен Иерусалимче халдап турар бүгү чоннарны кыргып-хыдыырын бодаар мен».

Өттүр шанчып алганы кижи дээш кажыыдал

10«А Давидтиң салгалын, Иерусалимниң чурттакчыларын ээ көрнүүчел болгаш Меңээ чаннып мөргүүр улус кылып каар мен. Олар өттүр шанчып алганы кижиже[*] көөр+, эр чаңгыс оолдуң ажыын ажааны дег, ооң ажыын ажып ыглап-сыктаар, дун оол дээш кажыыдааны дег+, ол кижи дээш кажыыдаар. 11Ол хүн Иерусалимге, Мегиддон шынаазында+ Гадад-Риммон дээш ыы-сыы дег[*], канчаар-даа аажок улуг ыы-сыы болур. 12Чурттуң чону кажыыдап ыглаар – төрел бөлүк бүрүзү аңгы кажыыдап ыглаар: Давидтиң салгалының төрел бөлүү – бир аңгы, оларның херээжен улузу – бир аңгы; Нафанның салгалының төрел бөлүү[*] – бир аңгы, оларның херээжен улузу – бир аңгы; 13Левийниң салгалының төрел бөлүү – бир аңгы, оларның херээжен улузу – бир аңгы; Шимейниң[*] төрел бөлүү – бир аңгы, оларның херээжен улузу – бир аңгы. 14Арткан бүгү төрел бөлүктер база ындыг: төрел бөлүк бүрүзүнүң эр улузу – бир аңгы, оларның херээжен улузу – бир аңгы кажыыдап ыглаар».

13

Арыглаашкын хүнү

13^1«Ол хүн Давидтиң салгалынга база Иерусалимниң чурттакчыларынга суг бажы аттыгып үнгеш, оларны бачыттан база бужар-багындан арыглап чуур+.

2Ол хүн Мен чер кырындан дүрзү-бурганнарның аттарын узуткап кааптар мен, оон ыңай улус оларны сагынмас апаар+ – деп, Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчы медеглээн. – Ол ышкаш бо черден меге медээчилерни база буктарны[*] ырадып кааптар мен. 3А бир эвес кандыг-бир кижи өттүр билип медеглээрин уламчылаар болза, ооң төрээн ада-иези аңаа: „Дээрги-Чаяакчының адын тудуп, мегелеп турарың дээш, өлүр ужурлуг сен“ – дээш, ол кижи өттүр билип медеглеп турда, ону өттүр шанчып каар+.

4Ол хүн ындыг бүдүү билирлер боттарының медеглээн көстүүшкүннеринден ыядып човай бээр+; олар улус мегелээри-биле Бурганның медээчизиниң селбегер бөдүүн хевин+ кетпес. 5Оларның кайызы-даа: „Мен дээрге Бурганның медээчизи эвес мен, тараачын кижи мен, аныяамдан-на чер ажылы кылыр салым-чолдуг болган мен[*]“ – дээр. 6Улус оон: „А чүге сээң хөрээңде сорбулар бар чүвел?“ – деп айтырарга[*], ол кижи: „Ол балыгларны эш-өөрүмнүң бажыңынга алган мен“ – деп харыылаар».

Кадарчыны соп каан, кодан хой тарай берген

7«Хылыш, Мээң томуйлаан кадарчымче,

Мээң чоок кижимче халда! – деп, Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчы медеглээн. –

Кадарчыны соп каарыңга, хойлар тарай маңнажы бээр!+

А хураганнарже Мен Бодумнуң холумну көдүрер мен.

8Бүгү чурттуң чонунуң үштүң ийи кезии кырдырып аар,
а үштүң бир кезии дириг артар – деп, Дээрги-Чаяакчы медеглээн. –

9Чоннуң арткан кезиин отче киирер мен;
оларны мөңгүн ышкаш эзилдирип, шылгаар мен,
алдын ышкаш арыглаар мен+.
Олар Мээң адымны кыйгырып, Меңээ мөргүүрге,
оларга харыылаар мен: „Бо Мээң чонум-дур“ – дээр мен.

А олар: „Дээрги-Чаяакчы – бистиң Бурганывыс!“ – дээр+».

14

Сөөлгү дайын-чаа болгаш Бурганның чедип кээри

14^1Дээрги-Чаяакчының хөделип үнер хүнү кел чыдыр+. Иерусалим, дайзыннар сээң байлааңны сээң иштиңге үлежир-дир. 2Бүгү чоннарны Иерусалимге удур дайын чорудары-биле чыыптар мен+: хоорай эжелеттирер, бажыңнар үптеттирер, а херээженнер күштеттирер+. Хоорайның чурттакчыларының чартык кезиин тудуп аппаар, а арткан кезиин хоорайга арттырып каар+.

3Дээрги-Чаяакчы ынчан ол чоннарга удур үнүп келгеш, дайын-чаа үезинде тулушкан дег, олар-биле тулчур. 4Ол хүн Ооң буттары Иерусалимниң чөөн талазында Елеон дагның+ кырынга туруп аар+; ол даг чөөн чүктен барыын чүкче ийи чарлы берип, дагда аажок улуг шынааны ажыдыптар. Дагның бир чартыы соңгу чүкче, өске чартыы – мурнуу чүкче чыла бээр. 5Силер Дээрги-Чаяакчының даг шынаазы-биле дезип маңнажыр силер, чүге дээрге дагның ийи чартыының аразында шынаа Эцелге чедир чаттылар. Иудеяның хааны Озияның чагырган үезинде чер шимчээшкининден чоннуң дезип турганы дег+, дезип маңнажыр силер. Ынчан мээң Бурганым Дээрги-Чаяакчы чедип кээр, Ооң бүгү ыдыктыг төлээлери кады кээр+.

6Ол хүн чырык чок боор, чырымалдар көзүлбес апаар[*]. 7Ол хүн болза туруп көрбээн үе болур, ону чүгле Дээрги-Чаяакчы билип шыдаар+: хүн-даа үнмес, дүн-даа дүшпес, а кежээ дүжерге, чырып кээр+.

8Ол хүн Иерусалимден амыдырал хайырлаар суг агып бадар+: ооң бир чартыы чөөн чүкте далайже, өске чартыы – барыын чүкте далайже киир агар+; чайын-даа, кыжын-даа ындыг боор.

9Дээрги-Чаяакчы бүгү чер-делегейни хааннап чагырар+. Ол хүн Дээрги-Чаяакчы дың чаңгыс болур+, улус чүгле Ооң адынга мөгеер.

10Бүгү бо чер соңгу чүкте Гивадан эгелээш, Иерусалимниң мурнуу чүгүнде турар Риммонга чедир+ оргулааш дег апаар. А Иерусалим хоорай бодунуң турар черинге бедидир көдүрлүр. Ооң кызыгаары Вениаминниң хаалгазындан+ Бирги хаалгага чедир, Азыгда хаалгага чедир+ база Хананел суургазындан+ хаанның виноград сыскырар оңгарларынга чедир болур. 11Улус аңаа чурттай бээр, хоорайны оон ыңай кажан-даа бүрүнү-биле узуткавас. Иерусалим айыыл чок турар.

12Иерусалимге удур чаалашкан бүгү чоннарже Дээрги-Чаяакчы мындыг аарыг-хайны ыдар: оларның мага-боду, боттары бут кырынга турда-ла, ирип каар, карактары – карак оңгарларынга-ла, а дылдары – аастарынга-ла ирип каар. 13Ол хүн Дээрги-Чаяакчы оларже улуг мөгүдээшкин ыдар. Олар шупту холдарындан удур-дедир сегиржип аар, бот-боттарынче холун көдүрүп, халдап эгелээр+. 14Иудея безин Иерусалимге удур[*] чаалажы бээр. Оон чоок-кавыдагы бүгү чоннарның байлаа: алдын-мөңгүн, идик-хеп эңдерик хөй чыгдына бээр. 15Ол-ла аарыг-хайдан аъттар, элчигеннер, мулдар, тевелер болгаш оларның турлагларында бар бүгү өске мал-маган кырлып каар.

16Иерусалим-биле чаалажып турган бүгү чоннардан дириг арткан улус Хаанга, Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчыга мөгеер дээш база Чадырлар байырлалын+ демдеглээр дээш чылдың-на кээп турар апаар+. 17Бир эвес чер-делегейниң чоннарының кайы-бирээзи Аг-шериглиг хаан Дээрги-Чаяакчыга мөгеери-биле Иерусалимче барбас болза, ол чон чаъс чок артар+. 18Бир эвес египет чон бээр чедип келбес болза[*], Чадырлар байырлалын демдеглеп келбес чоннарже Дээрги-Чаяакчының ыткан аарыг-хайы египетчилерже база халдаар. 19Египет чон болгаш Чадырлар байырлалын демдеглеп келбес бүгү өске чоннар боттарының бачыттары дээш шак ындыг кеземче алыр.

20Ол хүн аъттарның дериинге безин «Дээрги-Чаяакчыга ыдыктаткан» деп бижип каан боор+. Дээрги-Чаяакчының өргээзинде чем хайындырар паштар өргүл салыр бедигээштиң мурнунда савалар дег ыдыктыг болур. 21Иерусалимде база Иудеяда бүгү паш-сава Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчыга ыдыктаткан болур. Өргүл салыры-биле келген бүгү улус ол паш-саваны ап алгаш, өргээн малдың эъдин быжырар. Ол хүн Аг-шериглиг Дээрги-Чаяакчының өргээзинге садыгжылар[*] турбас+.

* 2:4 Азы: «Иерусалимчилер чоок-кавы көдээ черлерге, суурларга безин чурттай бээр».

* 2:8 Бо домактың утказы эки билдинмес. Болгу дег өске утказы мындыг: «Ол мени алдаржызын дээш айбылап чоруткан».

* 3:5 Өске бурунгу сөзүглелде «Ол» деп бижээн.

* 3:8 Өзүм – Бурганның аазап кааны, израиль чонну чагырар ужурлуг Давидтиң салгакчызының ойзу адаан ады (Иса. 11:1; Иер. 23:5; 33:15 көр).

* 3:9 Азы: «Чеди карактыг» (Зах. 4:10 көр).

* 4:7 Азы: «Магалыг чаагайын!»

* 4:12 Азы: «Алдынналчак олива үзүн».

* 5:6 Өске бурунгу сөзүглелде «Бүгү чер-чурттуң чурттакчыларының ынчаар көстүп турары ол-дур» деп бижээн.

* 5:11 Сеннаар – вавилон черниң эрги ады (Э. д. 10:10; 11:2 көр).

* 6:5 Азы: «Дөрт сүлде-дир».

* 6:6 Палестинаже Персия биле Вавилон соңгу чүктен халдап кээп турган. Ынчангаш эрте-бурунгу еврейлер оларны «соңгу чүктүң чурттары» деп адап турган.

* 6:6 Азы: «Барыын чүкче».

* 6:13 Азы: «Дүжүлгезинге ол Бурганның бараалгакчызы база болур».

* 6:14 Өске бурунгу сөзүглелде «Хелдай» эвес, «Хелем» деп бижээн.

* 7:3 Бурганның өргээзин болгаш Иерусалимни үрегдеп, өрттеткенин демдеглээн шээрлээшкинни доктаадып каарга, чон ону Вавилонга туттуруушкун үезинде база оон ээп келгеш-даа, чылдың-на сагып кылып турган.

* 8:19 Ол айлар дээрге улус-чоннуң Иерусалимни болгаш Бурганның өргээзин үрегдээнин сактып, ону демдеглээн шээрлээшкиннер чарлаан үези болур.

* 9:1 Азы: «Дээрги-Чаяакчыже, Израильдиң шупту аймактары дег, бүгү улус-чоннар көрүп турар».

* 9:5 Ол хоорайлар филистим чонга хамааржып турган (Ам. 1:6-8; Соф. 2:4 көр).

* 9:7 Азы: «Иудеяда баштыңчы дег».

* 9:7 Давид хаан иевустарның хоорайын эжелеп алган соонда, олар иудейлер-биле холужуп калган чадавас (2 Хаан. 5:6-9 көр).

* 9:9 Өске бурунгу сөзүглелде «Камгалакчы» деп бижээн.

* 9:15 Өске бурунгу сөзүглелде «Олар дайзыннарының ханын арага дег ижер» деп бижээн.

* 11:7 Азы: «Мен дөгерер дээн – эң түреңги хойларны кадарып берип турдум».

* 11:8 Азы: «Ол үш кадарчы»; «Кодан хой».

* 11:11 Азы: «Эң түреңги хойлар».

* 11:13 Өске бурунгу сөзүглелде «Бурганның өргээзиниң шыгжамырынче октавыт!» деп бижээн.

* 12:10 Азы: «Олар өттүр шанчып алганы Менче көөр».

* 12:11 Ол дээрге Ханаанда үнүш-дүжүт бурганы Ваалдың аттарының бирээзи бооп чадавас. Чылдың-на, кажан ногаан үнүштер оңуп турда, ооң «өлүмү» дээш чүдүкчүлери кажыыдаар турган.

* 12:12 Давидтиң оглу Нафанче (2 Хаан. 5:14) айтып турар чадавас.

* 12:13 Левийниң оглунуң оглу Шимейже (Сан. 3:18) айтып турар чадавас. Өске бурунгу сөзүглелде «Шимейниң» эвес, «Симеоннуң» деп бижээн.

* 13:2 Азы: «Бужар сеткил-хөөннү».

* 13:5 Азы: «Аныяамда мени кулданыышкынче садыпкан».

* 13:6 Өске бурганнарга мөгеерде, оларның медээчилери чамдыкта боттарының мага-бодун балыглап аар турган (3 Хаан. 18:28 көр).

* 14:6 Бо домактың утказы эки билдинмес. Болгу дег өске утказы мындыг: «Чырык болгаш күштүг соок чок боор».

* 14:14 Азы: «Иерусалимниң чанынга».

* 14:18 Азы: «Бир эвес египет чон барбас болза, ол база чаъс чок артар».

* 14:21 Азы: «Хананей кижилер».

+ 1:1 Эзра 4:24; Агг. 1:1
+ 1:1 Неем. 12:16
+ 1:1 Эзра 5:1; 6:14; Мф. 23:35
+ 1:3 Иса. 31:6; Мал. 3:7
+ 1:4 Ыд. ыр. 77:8
+ 1:4 2 Чыл. 36:15-16; Иер. 5:13; Дан. 9:6
+ 1:6 Ы. х. к. 28:2
+ 1:6 Ыы. 2:17
+ 1:8 Ажыд. 6:4
+ 1:8 4 Хаан. 6:17; Зах. 6:2-7
+ 1:12 Ыд. ыр. 79:5; 88:47
+ 1:12 Иер. 25:11; 29:10; Дан. 9:2; Зах. 7:5
+ 1:14 Иоил 2:18; Зах. 8:2
+ 1:15 Иса. 47:6
+ 1:16 Эзра 6:14
+ 1:16 Зах. 2:2
+ 1:17 Иса. 40:1
+ 1:17 Иса. 14:1; Зах. 2:12
+ 1:19 3 Хаан. 22:11
+ 2:1 Иез. 40:3
+ 2:2 Зах. 1:16
+ 2:4 Иса. 49:19; Иер. 31:27
+ 2:5 Иса. 4:5
+ 2:6 Иса. 48:20
+ 2:6 Иез. 5:10; 17:21
+ 2:7 Иса. 52:11
+ 2:8 Ы. х. к. 32:10; Ыд. ыр. 16:8
+ 2:9 Иез. 39:10
+ 2:9 Зах. 2:11; 4:9; 6:15; Иез. 2:5; 33:33
+ 2:10 Иса. 12:6; Соф. 3:14; Зах. 9:9
+ 2:10 Иез. 37:27
+ 2:11 Эсф. 9:27; Иса. 56:3; Зах. 8:22
+ 2:12 Ы. х. к. 32:9
+ 2:12 Зах. 1:17
+ 3:1 Эзра 3:2; 5:2; Неем. 12:1
+ 3:1 1 Чыл. 21:1; Иов 1:6; Ажыд. 12:9-10
+ 3:2 Иуда 1:9
+ 3:2 Ам. 4:11
+ 3:4 Лк. 15:22
+ 3:4 Иса. 61:10; Ажыд. 7:14; 19:8
+ 3:5 Хост. 29:6
+ 3:9 Иса. 28:16
+ 3:10 3 Хаан. 4:25
+ 4:1 Дан. 8:18; 10:9
+ 4:2 Хост. 25:31, 37; Ажыд. 1:12; 4:5
+ 4:3 Ажыд. 11:4

+ 4:6 1 Чыл. 3:19; Эзра 3:2; 5:2; Неем. 12:1; Агг. 1:1; 2:20-23

+ 4:6 Эзра 5:2
+ 4:6 Ос. 1:7
+ 4:7 Иса. 28:16
+ 4:9 Эзра 3:10
+ 4:9 Зах. 2:9; 6:15; Иез. 33:33
+ 4:10 Эзра 3:12; Агг. 2:3
+ 4:10 2 Чыл. 16:9; У. ч. 5:21; 15:3
+ 4:14 Иис. 3:11; Мих. 4:13; Зах. 6:5
+ 5:1 Иез. 2:9
+ 5:3 Ы. х. к. 29:27; Иса. 24:6
+ 5:3 Хост. 20:7,
+ 5:4 Ы. х. к. 28:15; У. ч. 3:33; Мал. 2:2
+ 5:4 Лев. 19:12; Мал. 3:5
+ 6:1 Дан. 2:39
+ 6:1 4 Хаан. 6:17; Ажыд. 6:4
+ 6:3 Зах. 1:8; Ажыд. 6:2-4
+ 6:5 Иис. 3:11; Мих. 4:13; Зах. 4:14
+ 6:11 Зах. 3:1
+ 6:12 Зах. 3:8
+ 6:12 Зах. 4:7, 9
+ 6:15 Иса. 60:10
+ 6:15 Зах. 2:9; 4:9; Иез. 33:33
+ 7:1 Зах. 1:1, 7
+ 7:1 Неем. 1:1
+ 7:5 Иер. 25:11; 29:10; Дан. 9:2; Зах. 1:12
+ 7:5 Иса. 58:5
+ 7:9 Иса. 1:17; Иер. 21:12; Мих. 6:8

+ 7:10 Хост. 22:21-22; Ы. х. к. 27:19; У. ч. 22:22

+ 7:10 Зах. 8:17
+ 7:12 Иез. 3:9
+ 7:13 У. ч. 1:24-28; Иса. 1:15; Иер. 11:11
+ 7:14 Лев. 26:33
+ 8:2 Иоил 2:18; Зах. 1:14
+ 8:3 Зах. 2:10
+ 8:3 Иса. 1:26
+ 8:7 Иса. 43:5; Ос. 11:11; Мих. 7:12
+ 8:8 Иер. 31:33; Зах. 13:9
+ 8:9 Эзра 3:10; Агг. 2:18
+ 8:12 Лев. 26:4; Агг. 2:19
+ 8:15 Иер. 32:42
+ 8:16 Эф. 4:25
+ 8:17 Зах. 7:10
+ 8:17 Зах. 5:4
+ 8:21 Ыд. ыр. 121:1; Иса. 2:3
+ 8:22 Зах. 2:11
+ 8:23 Иса. 45:14; 1 Кор. 14:25
+ 9:1 Иса. 17:1; Иер. 49:23; Ам. 1:3
+ 9:1 2 Чыл. 16:9; У. ч. 15:3; Зах. 4:10
+ 9:3 Иов 27:16; Иез. 28:4

+ 9:4 Иса. 23:1; Иер. 47:4; Иез. 26:2; Иоил 3:4; Ам. 1:9

+ 9:7 Лев. 3:17
+ 9:9 Соф. 3:14; Зах. 2:10
+ 9:9 Мф. 21:5; Ин. 12:15
+ 9:10 Иса. 2:4; Мих. 5:10; Агг. 2:22
+ 9:10 Ыд. ыр. 71:8; Мих. 5:4
+ 9:11 Хост. 24:8; Евр. 13:20

+ 9:11 Э. д. 37:24; Иса. 42:7; 51:14; 61:1; Иер. 38:6

+ 9:12 Иса. 61:7

+ 9:13 Э. д. 10:4

+ 9:14 2 Хаан. 22:15; Ыд. ыр. 17:15; Авв. 3:11

+ 9:14 Иов 38:1
+ 9:16 Ыд. ыр. 99:3
+ 9:16 Иса. 62:3
+ 10:1 Лев. 26:4; Иер. 14:22; Иез. 34:26
+ 10:2 Иер. 10:14; Авв. 2:18
+ 10:2 Ы. х. к. 13:1; Иер. 23:25

+ 10:2 Сан. 27:17; 3 Хаан. 22:17; Иса. 53:6; Иер. 50:6; Иез. 34:5; Мф. 9:36; Мк. 6:34

+ 10:3 Иез. 34:17

+ 10:4 Ыд. ыр. 117:22

+ 10:5 2 Хаан. 22:43; Ыд. ыр. 17:42; Мих. 7:10

+ 10:7 Иоил 2:23; Авв. 3:18

+ 10:8 Иса. 49:19; Иез. 36:11

+ 10:10 Иса. 11:11-12; 27:13; Ос. 11:11; Мих. 7:12

+ 10:10 Иса. 49:20
+ 10:11 Иез. 30:13
+ 11:1 Иса. 2:13
+ 11:2 Иса. 2:13; Иез. 27:6
+ 11:3 Иер. 25:34
+ 11:3 Иез. 19:1-3
+ 11:5 Ос. 12:8; Ажыд. 3:17
+ 11:5 Иез. 34:3
+ 11:6 Иер. 13:14
+ 11:9 Иер. 15:2
+ 11:12 Хост. 21:32; Мф. 26:15
+ 11:13 Мф. 27:9-10
+ 11:16 Иез. 34:3-4
+ 11:17 Иер. 23:1; Ин. 10:13
+ 11:17 1 Хаан. 11:2

+ 12:1 Иов 9:8; Ыд. ыр. 103:2; Иер. 10:12; 51:15

+ 12:1 Иса. 42:5; 48:13

+ 12:2 Ыд. ыр. 74:8; Иса. 51:17, 22-23; Иер. 25:15; Авд. 1:16; Ажыд. 14:10

+ 12:4 Ы. х. к. 28:28
+ 12:6 Авд. 1:18
+ 12:10 Ин. 19:37; Ажыд. 1:7
+ 12:10 Иер. 6:26; Ам. 8:10
+ 12:11 2 Чыл. 35:22
+ 13:1 Лев. 16:30; Иез. 36:25
+ 13:2 Хост. 23:13; Ос. 2:17; Мих. 5:13
+ 13:3 Ы. х. к. 13:1-11
+ 13:4 Мих. 3:7
+ 13:4 4 Хаан. 1:6
+ 13:7 Мф. 26:31; Мк. 14:27

+ 13:9 Иов 23:10; Ыд. ыр. 65:10; Иса. 1:25; 48:10; Иез. 22:18; Мал. 3:3

+ 13:9 Лев. 26:12; Иез. 11:20

+ 14:1 Иса. 13:6; Иоил 1:15; Авд. 1:15; Соф. 1:7

+ 14:2 Иоил 3:2; Соф. 3:8
+ 14:2 Ыы. 5:11; Иса. 13:16
+ 14:2 Мф. 24:40-41
+ 14:4 2 Хаан. 15:30; Мк. 11:1; Аж.-ч. 1:12
+ 14:4 Иез. 11:23
+ 14:5 Ам. 1:1

+ 14:5 Ы. х. к. 33:2; Мк. 8:38; 1 Фес. 3:13; Иуда 1:14

+ 14:7 Мк. 13:32
+ 14:7 Ажыд. 21:25
+ 14:8 Иез. 47:1; Ажыд. 22:1
+ 14:8 Иоил 2:20

+ 14:9 Ыд. ыр. 46:8; Дан. 7:14, 27; Авд. 1:21; Лк. 1:33; 1 Кор. 15:24; Ажыд. 11:15

+ 14:9 Ы. х. к. 6:4; Эф. 4:5
+ 14:10 Иис. 15:32; 18:24
+ 14:10 Иер. 37:13; 38:7
+ 14:10 4 Хаан. 14:13
+ 14:10 Неем. 3:1; Иер. 31:38
+ 14:13 Агг. 2:22
+ 14:16 Лев. 23:34, 39-43
+ 14:16 Иса. 2:2; 66:18
+ 14:17 3 Хаан. 17:1; Иса. 60:12
+ 14:20 Хост. 28:36
+ 14:21 Мк. 11:15; Ин. 2:14-15

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=TVN

Тайылбырлыг Словарь

Тайылбырлыг Словарь

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. Д

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. О

12. Ө

13. П

14. Р

15. С

16. Т

17. У

18. Ү

19. Ф

20. Х

21. Ч

22. Ш

23. Ы

24. Э

Авраам – еврей чоннуң үндезилекчи өгбези, Бурганга бүзүрээриниң үлегер-чижээ. Дээрги-Чаяакчы ооң адын солуваанда, Аврам деп аттыг турган. Дээрги-Чаяакчы ооң-биле тускай чагыг-керээ чарган (Э. д. 12–25 эгелер).

Авырал (орус. благодать) – Бурганның өршээли, ээ көрүүшкүнү, энерели, бүзүрээн кижиге чорудуп бээр күжү.

Ажыдыышкын (грек. апокалипсис, орус. откровение) – Бурганның кандыг-бир кижиге Бодунуң күзел-соруун илередип көргүзери. Бурган ажыдыышкынын янзы-бүрү аргалар-биле кылып турган – чамдыкта кижиге дорту-биле чугаалап, чамдыкта Бодунуң төлээзин чорудуп, а чамдыкта дүш азы онза көстүүшкүн таварыштыр ону көргүзүп турган.

Акталаткан кижи (орус. евнух) – эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүкке оолдарны чамдыкта чазап (азы акталап) каар турган. Шак ынчаар акталаткан эр кижилер хааннарга бо-ла бараан болур, чүге дээрге оларны хаанның кадайларынга хамаарыштыр айыыл чок деп санаар турган.

Аллилуйя – Ыдыктыг ырларда Бурганны алдаржыткан кыйгы. Дорт очулдурарга, «Дээрги-Чаяакчыны мактаңар!» дээн.

Аминь – еврей дылдан дорт очулдурарга, «ылап шын» дээн, колдуунда-ла «ындыг», «ындыг-ла болзунам» дээн уткалыг сөс.

Амыр-дыш хүнү (евр. шаббат) – еврейлерде неделяның чедиги хүнү болур, бүрүнү-биле Бурганга тураскааттынган хүн (Хост. 20:8-11; Ы. х. к. 5:12-15). Ол хүнде иудейлер синагогаже баар ужурлуг. Хүннүң-не кылыр ажылды ол хүн кылыры хоруглуг.

Аптара, ыдыктыг аптара (орус. ковчег завета) – Дээрги-Чаяакчының айтыышкынын ёзугаар израильчилер тускай аптараны кылып каан. Моисей ынаар Он айтыышкын бижээн калбак даштарны суп каан, ынчангаш аптараны «Чагыг-керээниң аптаразы» деп база адап турган. Аптараның халывының кырында ийи херувим дүрзүзүн тургускан. Ол аптараны Ужуражылга майгынының (а ооң соонда Бурганның өргээзиниң) Эң ыдыктыг өрээлинге шыгжаар турган.

Арыг, арыг эвес – ыдыктыг хоойлу ёзугаар (Левит номундан көр) кижиниң мага-бодунуң чамдык байдалдары арыг эвес деп санаттынар (чижээлээрге, кеш аарыы-биле аарыыры, херээжен кижиниң ай демдээн көөрү). Ол ышкаш чамдык дириг амытаннар арыг эвес кылдыр санаттынып турган – оларны чиири база оларның сектеринге дээри хоруглуг. Арыг эвес дириг амытанга, кижиге азы черге дегген кижи арыг эвес апаар турган. Арыг эвес кижиниң Дээрги-Чаяакчыга мөгейген ёзулалдарга киржири хоруглуг.

Асия – Бичии Азияның (амгы Турция күрүнениң кезии) барыын талазында чыдар Римге чагырткан девискээр, Азия дип-биле салчап болбас.

Ашера – Ханаан чүдүлгеде кыс бурган. Хананейлер аңаа мактал-хүндү кылдыр ыдыктыг деп санаары ыяш адагаштар азы ыяштар тургузуп турган.

Бараалгакчы, Бурганның бараалгакчызы (орус. священник) – ыдыктыг бараан болуушкун кылыр, өскээр чугаалаарга, Бурганның ыдыктыг өргээ-майгынынга өргүл кылыр база өске-даа чүдүлге ёзулалдары күүседир хүлээлгелиг кижи. Ооң кол сорулгазы – Бурган биле кижилер аразынга эптештирикчи болуру. Дээрги-Чаяакчы Левийниң аймаан Аңаа бараан болур аймак кылдыр шилип, аңгылаан соонда, Бурганның бараалгакчылары деп атты эдилээр эргени Моисейниң акызы Аароннуң эр хиндиктиг үре-салгалынга берген. Бурганның бараалгакчыларының аразында бирги черде турар, онзагай хүлээлгелерлиг база чон мурнунга улуг хүндүткелдиг бараалгакчыны дээди бараалгакчы деп адап турган. Сөөлзүредир ол дээди иудей Чөвүлелдиң база даргазы апарган. Ол тускай хептиг болур болгаш бодун онзагай арыг, үлегерлиг ап чоруур ужурлуг. Чүгле дээди бараалгакчы Ужуражылга майгынында база Бурганның өргээзинде Эң ыдыктыг өрээлче, чылда чүгле чаңгыс катап, өндүр улуг арыглаашкын хүнүнде кирер эргелиг турган (Лев. 16 эгени көр).

Баштыңнар (орус. старейшины) – Израиль чоннуң төрел бөлүктериниң эрге-чагырга туткан төлээлери. Бурганның бараалгакчылары-биле кады иудейлерниң шажынчы амыдыралын башкарып турганнар, оларның чамдыызы дээди иудей Чөвүлелдиң кежигүннери болур. Баштыңчылар деп адаар улус-биле салчап болбас.

Белдир-ыяш (орус. крест) – херектеннерни хилинчектеп, дорамчылап, бужартадыр дээш, азып шаажылаар адагаш. Рим империязынга эң аар кемниг херек үүлгеткен херектеннерни ийи шавышкак ыяшка хере шаап шаажылаары бүгү шаажылалдарның эң-не каржы болгаш хилинчектиг хевири деп санаттынар. Хөй таварылгаларда шаажылаттырганнарны белдир-ыяшка хол-будундан кадаг-биле чыпшыр кадаар турган. Иисусту белдир-ыяшка хере шаап шаажылаан соонда, ол шаажылал чепсээ Ону дамчып кээр камгалалдың ыдыктыг демдээ болу берген.

Болбаазыраңгай (орус. совершенный) – бүрүн дески, четпес чүүл, тала чок, бүрүнү-биле эки, эң дээди байдалга база эчизинге четкен боору.

Бурган (евр. Элохим, грек. Теос, орус. Бог) – бүгү-ле бар чүвениң Дээрги-Чаяакчызы, бистиң база Чаяакчывыс, амыдыралывыстың үндезин-дөзү.

Буянныг Медээ (грек. Эвангелион) – Иисус Христостуң суртаалдааны Бурганның Чагыргазының дугайында өөрүшкүлүг медээ. Буянныг Медээни христианнар сөөлзүредир Камгалакчы Иисустуң бо делегейге өлүмү болгаш катап дирилгениниң дугайында чугаа деп билип эгелээн. Ынчангаш Христостуң амыдыралы болгаш ажыл-херээниң дугайында тоожаан дөрт номну база Буянныг Медээлер деп адаан.

Ваал – Ханаанның чурттакчыларының мөгейип турган янзы-бүрү бурганнарының ат-дужаалы. Дорт очулдурарга, «ээ» дээн.

Веелзевул – Эрги Чагыг-керээ үезинде Израильди долгандыр чурттаан чоннарның мөгейип турган бурганнарының бирээзи (4 Хаан. 1:3 көр). Иисус Христостуң үезинде еврейлер буктарның чагырыкчызы эрликти ынчаар адап эгелээн.

Галилея хөлү – Израильдиң соңгу чүгүнде чыдар бо хөл Галилея, Геннисарет, а сөөлзүредир рим чагырыкчы Тиверийге тураскааткан Тивериада хөлү деп үш аңгы аттыг. Грек сөзүглелде ол улуг эвес хөлдү колдуунда-ла далай дээр турган. Оон Иордан хем үндүр агып чыдар. Ол хөлдүң чоок-кавызынга хөй чурттакчылыг черлер турган, оларның чурттакчы чону колдуунда балык тудуп амыдырап чораан.

Давид – Христостуң төрүттүнеринге чедир бир муң хире чыл мурнунда израиль чоннуң ийиги хааны. Бурганны алгап-мактаан дыка хөй Ыдыктыг ырларның бижикчизи. Бурган Давидке ооң салгакчылары израиль чонну кезээ мөңгеде хааннаарын аазаан, ынчаарга иудейлер боттарының манап турганы камгалакчы хаан Давидтиң ук-ызыгуурундан төрүттүнер ужурлуг деп санап, ону Давидтиң Оглу деп адаар турган.

Дайынчы терге (орус. колесница) – эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүкке эң күчүлүг дайынчы чепсек-херекселдиң бирээзи кылдыр санадып турган.

Дүрзү-бурган (орус. идол) – еврей чон-биле кожа чурттап чораан чоннар шуткуп-сиилбээн, чуруп каан дүрзүлер кылып алгаш, оларын «бурганнар» деп адап, мөгейип турганнар. Дээрги-Чаяакчыга шынчы эвес иудейлер база чамдыкта ынчалдыр кылып турган.

Дээди иудей Чөвүлел (грек. синедрион) – Иисус Христостуң үезинде иудей чонну башкарып турган дээди даргалар. Дээди Чөвүлелдиң кежигүннеринге Бурганның дээди бараалгакчылары, чоннуң баштыңнары база ном-хоойлу тайылбырлакчылары хамааржып болур турган.

Дээрги-Чаяакчы (евр. Яхве, грек. Кириос, орус. Господь) – Эрги Чагыг-керээде ол ат-дужаал Яхве (Иегова) деп аттың очулгазы, Бурганның ыдыктыг ады болур. Бурган Моисейни израиль чонну Египеттен үндүре берзин дээш чорудуп тура, Бодун ол ат-биле адаан. Шак ол ыдыктыг атты душ бооп бужартадырындан сезингеш, иудейлер Христостуң төрүттүнеринге чедир үеде-ле Ыдыктыг Бижилгелерни номчуп тургаш, ол атты ыыткыр чугаалавайн, ооң орнунга «адонай» азы «дээрги» деп турганнар.

Дээрниң төлээзи, Бурганның төлээзи (грек. ангелос) – дорт очулдурарга, «айбычы» дээн уткалыг сөс. Бурганга бараан болуп турар, дээр уктуг, угаан-сарыылдыг, онзагай амытаннар. Бурган оларны дамчыштыр бүгү чүвени башкарып, кижилерге база чоннарга дузалажып турар.

Иордан хем – Израильдиң кол хеми. Ол соңгу чүкте Галилея хөлүнден агып үнгеш, мурнуу чүкте Өлүг далайже агып кирген. Иордан он ийи израиль аймактың эрте-бурунгу черлерин ийи чарып турар – ооң барыын талазынга тос аймак, чөөн талазынга ийи аймак ээлээн черлерлиг турган, а Манассияның аймаа – хемниң ол-бо чарыынга чер ээлеп чурттап турган.

Кижи амытан Оглу (орус. Сын Человеческий) – Иисустуң Бодунга хамаарыштыр ажыглап келген бо ады Ону ёзулуг кижи кылдыр көргүспүшаан, Бурганның медээчилериниң чугаалап келгени Камгалакчы база ол-дур дээрзин онзалап демдеглеп турар. Эрги Чагыг-керээде Даниил медээчи «кижи амытан оглу ышкаш бир-ле Кижи» бүгү өртемчейниң чагырыкчызы болурун чугаалаан.

Кул-кадай (орус. наложница) – Эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүкке эр кижи элээн каш херээженни бодунга кадай кылдыр ап, а ол ышкаш бодунуң кул херээженнерин кадай кылдыр ап болур турган. Ынчалза-даа кул-кадайлары ээзиниң хостуг төрүттүнген кадайлары ышкаш эргелерлиг болбас ужурлуг. Бир эвес ээниң хостуг кадайының ажы-төлү чок болза, ол ашаанга бодунуң чалчазын кул-кадай кылдыр берип болур турган. Ындыг таварылгада чалчадан төрүттүнген ажы-төл ээ херээженниң ажы-төлү ышкаш бооп, хоойлу-дүрүм ёзугаар салгакчылар болур.

Кыртыжап демдектээри (орус. обрезание) – эр хиндиктиг улустуң Бурганга тураскааттынганын херечилээр иудей ёзулал. Төрүттүнгенинден бээр сески хүнүнде оолдарның дотааның кыдыкы кежин демдектеп, кыртыжай кезер. Бо ёзулал Авраам биле Бурганның аразында керээниң демдээ бооп, ол үеден бээр Авраамның үре-салгалының аразында нептерээн.

Левиттер – Левийниң үре-салгалы. Левий болза Иаковтуң он ийи оглунуң бирээзи база израиль чоннуң өндүр улуг өгбелериниң бирээзи болур. Левиттер үш төрел бөлүкке: Гирсоннуң, Кохаттың болгаш Мерариниң салгакчыларынга чарлыр. Бурган левит Аароннуң үре-салгалын Бодунуң бараалгакчылары кылдыр, а өске левиттерни ыдыктыг өргээ-майгынга ажылдап, бараалгакчыларга дузалаар кылдыр шилип алган.

Медээчи, Бурганның медээчизи (орус. пророк) – Бурганның күзел-соруун чонга медеглээр ужурлуг, Ооң тускай кыйгырткан кижизи. Бурган Бодунуң сөзүн медээчилерни дамчыштыр улуска чугаалап турган. Чамдык медээчилерниң сөстери номнар кылдыр бижиттинген болгаш Эрги Чагыг-керээниң элээн улуг кезиин тургузуп турар.

Моав – Израильдиң мурнуу-чөөн чүгүнге чурттап чораан, дүрзү-бурганнарга мөгеер моав чон Лот биле ооң улуг уруунуң хан холужуушкуннуг харылзаазындан тывылган (Э. д. 19:30-38). Израиль чоннуң Ханаанче чоокшулап келгениниң эгезинде-ле, моавтар биле израильчилерниң аразынга өжээннешкек чорук тургустунган. Ол өжээннежиишкин ужун израиль чонга моавтарны бодунуң ниитилелинче хүлээп аарын хоруп каан (Ы. х. к. 23:3). Руфь дугайында номда ол дүрүмнү чымчатканы илдең тускай таварылга бар.

Моисей – израиль чоннуң Египетке төрүттүнген өндүр улуг медээчизи, баштыңчызы болгаш хоойлу-дүрүм тургузукчузу. Моисей Бурганның айтыышкыны-биле еврей чонну Египетке туттуруушкундан үндүрген. Иудей чаңчыл ёзугаар «Беш ном» азы «Моисейниң хоойлузу» ооң бижээн номнары болур.

Мөргүл, мөргүүрү (орус. молитва) – ол дээрге кижиниң Бурган-биле чугаазы азы харылзажылгазы-дыр. Мөргүп тура, кижи Бурганны алдаржыдар, Аңаа өөрүп четтирер, бодунуң бачыттарын миннир, Оон дуза дилээр болгаш оон-даа өске.

Негев – Палестинаның мурнуу чүгүнде (Иуданың аймааның черинде) ээн кургаг ховунуң ады.

Ном-хоойлу тайылбырлакчызы (орус. книжник, законник) – бодун Бурганның хоойлузун (Ыдыктыг Бижилгелерни) шинчилээринге, тайылбырлаарынга база чара бижииринге бараан болдурган эртемден еврейлерни ынча дээр турган. Ном-хоойлу тайылбырлакчызы Эзра Вавилонга туттуруушкундан ээп келген соонда, иудейлерге Дээрги-Чаяакчыга шын мөгейигже эглиринге дузалаан кижилерниң бирээзи турган. Ном-хоойлу тайылбырлакчыларының элээн хөйү дээди иудей Чөвүлелдиң кежигүннери болуп, чоннуң эң чугула херектерин шиитпирлеп турган.

Он-хоорай (грек. Декаполис, орус. Десятиградие) – Иисус Христостуң үезинде Галилея хөлүнүң чөөн талазында турар эң чугула он хоорайның эвилели база ол кезек девискээрниң ады. Он-хоорайның чурттакчыларының хөй кезии дүрзү-бурганнарга чүдүүр улус турган.

Өргүл – еврейлер Бурганга колдуунда-ла мал-маганны, куштарны азы үнүш-дүжүттү эккеп өргүп турган. Өргүлдүң кол хевирлери Левит деп номда тодараттынып бижиттинген:

– бүрүн өрттедир өргүл – ооң кандыг-даа кезиин чип болбас турган, а өске өргүлдерни кезии-биле азы бүрүнү-биле эккеп салган кижи азы Бурганның бараалгакчызы чиир турган;

– далган-тараа өргүлү – ону янзы-бүрү быжырган хевирлерлиг кылдыр база оливка үзү-биле холаан кылдыр эккеп болур турган;

– эп-найырал өргүлү – ону Бурганның ачы-буяны дээш, Аңаа өөрүп четтириишкин илередири-биле эккеп турган;

– бачыт дээш өргүл – чоннуң аңгы-аңгы бөлүктеринден улуска боттарының бачыттары дээш өргүлдү бай-шыдалын барымдаалап, дөмей эвес хемчээлдиг кылдыр эккээрин чөпшээрээн турган;

– кем-буруу дээш өргүл – ооң-биле Бурганга азы өске-бир кижиге бодунуң кем-буруузу-биле чедирген когаралының орнун тургузары чугула турган.

Өргүлдүң өске хевирлери база турган, чижээлээрге, хүннээшкин өргүлү, сактыышкын өргүлү болгаш о.ө.

Өргүл салыр бедигээш (орус. жертвенник) – даштан кылган онзагай тудуг аймаа, аңаа еврейлер Бурганга өргүлдү (колдуунда-ла мал-маганны, куштарны азы үнүш-дүжүттү) өрттедип турган. Соломон хаанның үезинден эгелээш, Бурганга өргүл салыр дың чаңгыс чер Ооң Иерусалимде өргээзинге турган.

Өргээ, Бурганның өргээзи (орус. храм) – Бурганга бараан болуушкуннуң ыдыктыг оран-савазы. Соломон хаан Бурганның өргээзин Иерусалимге тудуп тургускан соонда, ол оран-сава Ужуражылга майгынының орнун ээлей бергеш, Израильде Бурганга бараан болуп, мөгеер болгаш өргүл кылыр чаңгыс-ла төп чер апарган. Аңаа Бурганның бараалгакчылары чүдүлге ёзулалдарын күүседип база Бурганга өргүлдү кылып турган. Соломоннуң туттуруп кааны Бурганның өргээзин бистиң эрага чедир 586 чылда вавилон аг-шериг үрегдеп каан. Бурганның ийиги өргээзин бистиң эрага чедир VI чүс чылдың төнчүзүнде туттуруушкундан хосталгаш, ээп чанып келген еврейлер туткан, оларны Давид хаанның Зоровавел дээр салгакчызы удуртуп, Аггей болгаш Захария медээчилер деткип турган. А хөй чылдар эрткенде, Ирод хаан Бурганның өргээзиниң девискээрин эде тургузуп база алгыдып каан. Ол өргээни бистиң эраның 70 чылында рим аг-шериг шуут үреп-бузуп каан.

Өске чоннар улузу (орус. язычники) – иудейлерниң билиишкини-биле Бурганның шилип алган чонунга хамаарышпас, олардан аңгы шажын-чүдүлгелиг улусту ынча дээр. Иудейлер оларны арыг эвес кылдыр санап, аралажып харылзашпазын кызып турган.

Понтий Пилат – Иудеяның Римден томуйлаан тус чер чагырыкчызы, ону б.э. 26 чылында император Тиверий олурткан. Ол Иудеяда рим аг-шеригни башкарып, Бурганның дээди бараалгакчыларын томуйлап база чугула шииткел айтырыгларын шиитпирлеп турган. Еврей төөгүчүлерниң херечилеп турары-биле, Пилат каржы-дошкун, туразы улуг кижи чораан, ол еврейлер болгаш самарийжилерге хөй хораны чедирген.

Прозелит – дүрзү-бурганнарга чүдүп чорааш, ооң соонда иудей чүдүлгени бүрүнү-биле хүлээп алгаш, кыртыжап демдектеттирип алган кижи.

Рефа улус – Ханаанга израильчилер кээр бетинде чурттап чораан кайгамчык улуг-шыырак мага-боттуг аймак-чон.

Саддукейлер – Иисус Христостуң үезинде иудейлерниң фарисейлерге удурланышкак шажынчы болгаш политиктиг бөлүү. Олар өлгеннерниң катап дирлиринге бүзүревес база Ыдыктыг Бижилге кылдыр чүгле Моисейниң Беш номун хүлээп көөр. Дыка хөй саддукейлер Бурганның бараалгакчылары турган болгаш, оларның ызыгууртан, бай-шыырак кижилер аразынга салдары улуг турган.

Самария чурттуглар азы самарийжилер – Палестинаның ортаа кезиинде, Иудеяның соңгу талазында, а Галилеяның мурнуу талазында чыдар черниң чурттакчылары. Самария чурттуглар чоорту дүрзү-бурганнарга чүдүүрүнден ойталап, Бурганга бүзүрей бергеш, Моисейниң хоойлузун сагып келгеннер (4 Хаан. 17 эгени көр). Самарияда чурттаан, еврей ук-ызыгуурлуг-даа болза, өске сөөк-язылар-биле холужа берген чон-биле иудейлер көрүшпес, өжээннежир чораан.

Синагога – иудейлерниң Бурганга мөгеери-биле база ыдыктыг хоойлуну өөренири-биле чыглыр чери.

Синай даг – Египеттен чөөн чүкте Синай чартык ортулукта турар даг. Ол дагга Дээрги-Чаяакчы Моисейге көстүп келгеш, израиль чонга Бодунуң хоойлузун берген. Ол дагны Хорив деп база адаар турган.

Сион – Иерусалим хоорайда Бурганның өргээзи турган дагның ады. Бурган шак ол черни иудейлер Аңаа мөгейзин дээш шилип алган. Иерусалим хоорайны Библияда чамдыкта «Сион-кыс» деп ойзу адап турар.

Соломон – Давид хаанның салгакчызы, бистиң эрага чедир Х чүс чыл үезинде хааннап чораан. Ол болза Бурганның аңаа хайырлааны өндүр улуг мерген угаан биле байлакшылы дээш, Чоокку Чөөн чүкке алдаржаан кижи турган.

Сугга суктурары (грек. баптисмос, орус. крещение) – бо ёзулалды эртип турар кижини сугже хензиг өйде шымындыр сугар. Сугга суктуруп, ыдыктаар ёзулалды эрткен кижиниң үндезини-биле чаартынып, чаа амыдыралче катап төрүттүнериниң база бачыттан ойталааш, Бурганче эглип кээриниң символ-демдээ. Сөөлзүредир Иисус Христостуң өлүмүнге база катап дирилгенинге бүзүрелдиң символу апарган.

Сүлде, Ыдыктыг Сүлде (орус. Дух Святой) – Бурганның Сүлдези; Иисустуң дилээнин ёзугаар Бурган Ададан бадып кээп турар, алыс шынны көргүзер Сүлде; Аргалакчы болгаш Болчукчувус.

Тамы (орус. ад, преисподняя) – бурунгу иудей чүдүлге ёзугаар бүгү өлген кижилерниң турар чери; өлүглер ораны; алдыы оран. Иисус Христостуң үезинде иудейлер тамыны чүгле бачыттыг кижилерниң кеземче эртер чери кылдыр санаар турган.

Угаадыглыг чугаа (орус. притча) – долгандыр турар амыдыралга ийикпе, азы төөгүге үндезилей алдынган, мөзү-шынар азы угаан-сарыыл талазы-биле кандыг-бир өөредиг, угаадыг сиңген чугааны азы үлегер домакты ынча дээр. Угаадыглыг чугаалар кандыг-бир чүүлдү болганчок-ла ойзу чугаалап турар.

Ужуражылга майгыны, ыдыктыг майгын (орус. скиния) – израиль чон Египеттен үнүп келген соонда, Дээрги-Чаяакчы Моисейге онзагай майгынны тигерин дужааган. Ол майгынга Бурган Моисей-биле база Бодунуң бараалгакчылары – бүгү израиль чонну Ооң-биле эптештирер төлээлекчилер-биле ужуражып турган. Майгын боду Ыдыктыг болгаш Эң ыдыктыг деп ийи өрээлдиг болур. Ыдыктыг өрээлде Бурганга хүннүң-не мөгееринге ажыглаар херекселдер турар. Ынаар чүгле бараалгакчылар кирип болур эргелиг. Эң ыдыктыг өрээлде ыдыктыг аптара турар. Ынаар чүгле Бурганның дээди бараалгакчызы чылда чаңгыс катап, бүгү чонну бачыттан арыглаар ёзулалды кылыр дээш, кирип болур. Майгынны долгандыр херим турган, ооң иштинче левиттер база кирип болур. Соломон хаанның үезинде Иерусалимде даштан туткан турум өргээ Ужуражылга майгынын солаан.

Үе – Библияның үелеринде хүндүскү үени он ийи шакка чарып турган. Ол шактарны хүн үнгенинден эгелеп санаар (амгы үе санаашкынын ёзугаар эртенгиниң алды хире шактан). Ынчангаш эртенгиниң 9 шак дээрге хүн үнгенден бээр үшкү шак, 12 шак – алдыгы шак, а дүштекиниң 15 шак – тоску шак болур. Ындыг-даа болза, иудейлер хонуктуң эгезин хүн ашканындан (азы хүн үнериниң бетинде кежээден) эгелеп санап турган. А римчилер хонук дүн ортузунда эгелээр деп санап турган.

Фарисейлер – Иудеяга Иисус Христостуң үезинде турган чугула салдарлыг шажынчы бөлүктүң кежигүннери. Фарисейлер боттарын ыдыктыг хоойлуну база иудей ёзу-чаңчылдарны шыңгыы сагып чоруур бис деп чарлап чорааннар. Оларның хөй кезии бай-шыдалдыг улус турган.

Хаарган далганнар байырлалы (орус. праздник опресноков) – Хосталыышкын байырлалының соонда дораан эгелээр, чеди хонук дургузунда уламчылаар байырлал. Далганын хөөдүп четтикпээн еврей чоннуң дүвү-далаш-биле Египеттен дескениниң сактыышкыны кылдыр (Хост. 12 эгени көр) ол чеди хонук дургузунда ажыткы-биле хөөтпейн хаарган далганнар чиир турган.

Ханаан – Чер ортузу далайның чөөн эрииниң чоогунда чер. Ооң девискээринче амгы үедеги Израиль болгаш чамдык кожа күрүнелер кирип турган. Ханаанның чурттакчыларын хананейлер дээр. Эге дөс деп ном ёзугаар, хананейлер Нойнуң уйнуу Хаамдан укталган.

Херувим – чалгынныг, күштүг, дээр уктуг амытан; Бурганның бараан болукчузу. Херувим дүрзүлери ыдыктыг аптараның кырынга-даа, Соломоннуң тутканы өргээ иштинге-даа турган.

Хоойлу, ыдыктыг хоойлу (евр. Тора, орус. закон) – Моисейниң хоойлузун, өскээр чугаалаарга, Синай дагга Моисейге Бурганның бергени, Аңаа бараан болур талазы-биле чурумчуткан хоойлу-дүрүмнер база мөзү-шынарга хамааржыр дүрүм-сагылгалар, хамааты эргелер чыындызын ынча дээр.

Хорив – Синай дагның өске ады.

Хосталыышкын байырлалы (евр. песах, грек. пасха) – израильчилерниң өгбелериниң туттуругга турганы Египеттен адырлып үнгенин демдеглээн байырлал. Ол байырлал кээрге, иудейлер Бурганның айтыышкынын күүседип, анай азы хураган дөгергеш, ооң ханы-биле хаалгазын демдектээш, кежээки чемин чиир турганнар.

Христос (орус. помазанник, Мессия) – еврей база грек дылдан дорт очулдурарга, «Чагдырган» дээн ат. Бурунгу Израильге хаанны дүжүлгеге олуртурда, ыдыктаан оливка үзү-биле бажын чаар ёзулал турган. Иисусту Бурган дүжүлгеге «чаап олурткан», ынчангаш Ол Израильдиң манааны, Ооң кээрин медээчилерниң баш удур чугаалааны Мессия азы Христос болур.

Чагыг-керээ (орус. Завет) – Бурган биле кижилерниң аразында, хаан биле ооң албатыларының аразында керээ дег, ийи таланы хүлээндирип турар дугуржулга. Библияда элээн каш ындыг керээни тодарадып бижип турар, чижээлээрге, Ной азы Авраам дугайында чугааларда. Библияның бирги кезээн христианнар Бурганның израиль чон-биле Моисейни дамчыштыр чарган керээзи дээш «Эрги Чагыг-керээ» деп адап турар. А ийиги кезээн «Чаа Чагыг-керээ» деп адаар, чүге дээрге Иисус Христостуң өлүмү болгаш катап дирлиишкини бүгү улуска Бурган-биле чаа, Моисейниң хоойлузунга үндезилевээн керээ чарар арганы берип турар.

Чууза – хааннар болгаш өске-даа дээди дүжүметтер олуруп чоруур онзагай ыяш терге. Дайынчы тергеге дөмей-даа болза, дайын үезинде ажыглавас турган.

Шефела – Палестинада Иуданың аймаанга хамааржыр девискээр. Ол девискээр Чер ортузу далайның чоогунда оргулааш биле Иуданың дагларының аразынга турган. Шефела көдээ ажыл-агый чорударынга таарымчалыг чавыс тейлери-биле тодараттынар.

Шээрленири азы шээрлениишкин (орус. пост) – мөргүлдүң дээштиин күштелдирер дээш база аажок күштүг качыгдалды Бурганга көргүзер дээш, элээн үе дургузунда аъш-чем чиирин шеглээри.

Ыдыктыг ыр (грек. псалмос) – Бурганны алдаржыткан ырылар. Оларның иштики утказы алгыш-йөрээл база мөргүл хевирлиг болур. Ыдыктыг ырларның номунче 150 ыр кирген, оларның дыка хөйүн Давид хаан чогааткан бооп турар. Чаа Чагыг-керээниң чогаадыкчылары хөй-ле Ыдыктыг ырларны Христостуң бо делегейже чедип кээриниң дугайында өттүр билген медеглелдер кылдыр санап турганнар.

Элчин (грек. апостолос) – Бурганның мурнундан бүрүн эргелиг төлээ. Иисус Христоска бараан болуру-биле кыйгырткан кижи. Иисус Бодунуң эң баштайгы өөреникчилериниң аразындан он ийи кижиге ол атты берген. Сөөлзүредир өске-даа элчиннер тыптып келген, чижээлээрге, Матфий болгаш Павел.

Эрлик (евр. сатан, грек. диаболос, орус. дьявол) – «буруудадыкчы» азы «удурланыкчы» дээн уткалыг сөс. Бурганның удурланыкчызын, кижилерниң күткүкчүзүн, каржы буктарның эң кол баштыңчызын ынча деп адаар. Ооң чамдык өске аттары – веелзевул, бузуттуг.

Библейжи эге хемчеглер таблицазы

Бо таблицаның медээлери амгы үедеги археологияның тывыштарын илередип турар. Ындыг-даа болза, эрте-бурунгу делегейге деңзиниң, узунунуң болгаш ишкириниң эге хемчеглери бүрүнү-биле чаңгыс аай турбаанын база тус черде хүлээп көрдүнгенинден болганчок-ла хамааржыр турганын бодап көөр херек. Ынчангаш шак бо амгы үениң дең үнелиг хемчеглерин чүгле чижеглээн кылдыр көрзе чогуур. Сөзүглелде ол эрте-бурунгу эге хемчеглерни бичежек куруг төгерик-биле демдеглээн (чижээ, °эфа).

ДЕҢЗИ

1. гера   550 мг
2. бека (= 10 гера)   5,5 г
3. шекел (= 2 бека)   11 г
4. мина (= 50 шекел)   550 г
5. талант (= 60 мина)   33 кг

УЗУНУ

1. карыш (= 11-12 илиг)   0,22 м
2. кыры (= 2 карыш)   0,45 м
3. стадий   185 м

КУРГАГ ТӨКТҮҮЧЕЛ ЧҮҮЛДҮҢ ИШКИРИ

1. гомор (= 1/10 эфа)   2,2 л
2. са (= 1/3 эфа)   7,3 л
3. эфа (= 3 са, 10 гомор)   22 л
4. хомер / кор (= 10 эфа)   220 л

СУУК ЧҮҮЛДҮҢ ИШКИРИ

1. лог   0,3 л
2. гин (= 12 лог)   3,5 л
3. бат (= 6 гин)   22 л
4. хомер / кор (= 10 бат)   220 л

Карталар

Карталар

1. Эрте-бурунгу Чөөн Чүк

2. Египет Болгаш Синай

3. Израиль Аймактарның Ээлел Черлери

4. Саул, Давид Болгаш Соломонга Чагырткан Черлер

5. Израиль Болгаш Иудея Күрүнелер

6. Иисус Христостуң Үезинде Рим Империя

7. Эрте-бурунгу Палестинаның Чер Кырының Тургузуу

8. Иисус Христостуң Үезинде Палестина

9. Иисус Христостуң Үезинде Иерусалим

10. Иисус Христостуң Үезинде Иерусалимде Бурганның Өргээзи

11. Павел Элчинниң Бирги Аян-чоруу

12. Павел Злчинниң Ийиги Аян-чоруу

13. Павел Элчинниң Үшкү Аян-чоруу

14. Павел Элчинниң Дөрткү Аян-чоруу

ЭРТЕ-БУРУНГУ ЧӨӨН ЧҮК

ЕГИПЕТ БОЛГАШ СИНАЙ

ИЗРАИЛЬ АЙМАКТАРНЫҢ ЭЭЛЕЛ ЧЕРЛЕРИ

САУЛ, ДАВИД БОЛГАШ СОЛОМОНГА ЧАГЫРТКАН ЧЕРЛЕР

ИЗРАИЛЬ БОЛГАШ ИУДЕЯ КҮРҮНЕЛЕР

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ РИМ ИМПЕРИЯ

ЭРТЕ-БУРУНГУ ПАЛЕСТИНАНЫҢ ЧЕР КЫРЫНЫҢ ТУРГУЗУУ

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ПАЛЕСТИНА

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМ

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМДЕ БУРГАННЫҢ ӨРГЭЭЗИ

ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ БИРГИ АЯН-ЧОРУУ

ПАВЕЛ ЗЛЧИННИҢ ИЙИГИ АЯН-ЧОРУУ

ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ҮШКҮ АЯН-ЧОРУУ

ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ДӨРТКҮ АЯН-ЧОРУУ

Table of Contents

Ыдыктыг Библия

Ыдыктыг Библия

Захария

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14

Тайылбырлыг Словарь

- Авраам
- Авырал
- Ажыдыышкын
- Акталаткан кижи
- Аллилуйя
- Аминь
- Амыр-дыш хүнү
- Аптара, ыдыктыг аптара
- Арыг, арыг эвес
- Асия
- Ашера
- Бараалгакчы, Бурганның бараалгакчызы
- Баштыңнар
- Белдир-ыяш
- Болбаазыраңгай
- Бурган
- Буянныг Медээ
- Ваал
- Веелзевул
- Галилея хөлү
- Давид
- Дайынчы терге
- Дүрзү-бурган
- Дээди иудей Чөвүлел
- Дээрги-Чаяакчы
- Дээрниң төлээзи, Бурганның төлээзи
- Иордан хем
- Кижи амытан Оглу
- Кул-кадай
- Кыртыжап демдектээри
- Левиттер
- Медээчи, Бурганның медээчизи
- Моав
- Моисей
- Мөргүл, мөргүүрү
- Негев
- Ном-хоойлу тайылбырлакчызы
- Он-хоорай
- Өргүл
- Өргүл салыр бедигээш
- Өргээ, Бурганның өргээзи
- Өске чоннар улузу
- Понтий Пилат
- Прозелит
- Рефа улус
- Саддукейлер
- Самария чурттуглар азы самарийжилер
- Синагога
- Синай даг
- Сион
- Соломон
- Сугга суктурары
- Сүлде, Ыдыктыг Сүлде
- Тамы
- Угаадыглыг чугаа
- Ужуражылга майгыны, ыдыктыг майгын
- Үе
- Фарисейлер
- Хаарган далганнар байырлалы
- Ханаан
- Херувим
- Хоойлу, ыдыктыг хоойлу
- Хорив
- Хосталыышкын байырлалы
- Христос
- Чагыг-керээ
- Чууза
- Шефела
- Шээрленири азы шээрлениишкин
- Ыдыктыг ыр
- Элчин
- Эрлик

Библейжи эге хемчеглер таблицазы

Карталар

- ЭРТЕ-БУРУНГУ ЧӨӨН ЧҮК
- ЕГИПЕТ БОЛГАШ СИНАЙ
- ИЗРАИЛЬ АЙМАКТАРНЫҢ ЭЭЛЕЛ ЧЕРЛЕРИ

- САУЛ, ДАВИД БОЛГАШ СОЛОМОНГА ЧАГЫРТКАН ЧЕРЛЕР

- ИЗРАИЛЬ БОЛГАШ ИУДЕЯ КҮРҮНЕЛЕР

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ РИМ ИМПЕРИЯ

- ЭРТЕ-БУРУНГУ ПАЛЕСТИНАНЫҢ ЧЕР КЫРЫНЫҢ ТУРГУЗУУ

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ПАЛЕСТИНА

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМ

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМДЕ БУРГАННЫҢ ӨРГЭЭЗИ

- ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ БИРГИ АЯН-ЧОРУУ
- ПАВЕЛ ЗЛЧИННИҢ ИЙИГИ АЯН-ЧОРУУ
- ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ҮШКҮ АЯН-ЧОРУУ
- ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ДӨРТКҮ АЯН-ЧОРУУ